Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BAWÓŁ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: BAWÓŁ, BAJWÓŁ
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. bawół  
D. bawołu  
B. bawołu  
lm M. bawoły  
D. bawołów  
C. bawołom  
B. bawoły  
Etymologia
łac. bubalus
Znaczenia
1. zool. »zwierzę podobne do wołu, najczęściej czarne, żyjące w stanie dzikim lub hodowane jako zwierzę pociągowe w Azji, Afryce i południowo-wschodniej Europie; Bos bubalus«
  • – Teć są zwierzętá ktore jeść będziecie: Woły/ owce/ y kozy. Jeleniá/ y Sárnę/ y Báwołu/ y dzikiego kozłá/ y jednorożcá/ y Łosiá/ y Kozkę skálną. BG Pwt 14, 4-5.
  • Báwoł. Bubalus. [...] Syluestris bos [...]. Kn 18.
  • – Kędy po szerokiem Cmyntarzu psow nie przeyźrzeć/ y moręgich okiem Kotow wielkich Bágdeckich. Tym z kamiennych stołow Pewną część zreżą ná dzień birek y báwołow. TwarSLeg 76.
  • – Oboz został zewszystkiemi Bogactwami. Złota, koni Wielbłądow Bawołow, byteł [bydeł] Owiec Stadami koło Obozu pełno. PasPam 260v.
  • – W staniewskim folwarku bydła rogatego 74 [...] indykow 6. Bawołów we zwierzyńcu 3. InwKal I 106.
  • – Z przypędzonych Turkom Báwołow/ czterdziéstu osmiu do Miástá ná odżywienie głodnego ludu przypędzili. DiarWied A2v.
  • Bawoł. Büffel, Büffel-Ochs, Biesem-Stier. un bufle, boeuf sauvage. T III 29.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • czabański bawół:
    • – Co Turkom Czabanskich w Zywnosc przypędzono Bawołow, czterdziestu w miasto nawrocono Na odzywienie ludu. DrobOpow 23.
Przenośnie
  • Rzeka Haspali Kamiennym zięta mostem/ poda brzeg wesoły: Podnie pławiąc żołtawym pieniste bawoły.TwarSLeg 46
2. »element herbu«
  • – Kietlicz Herb [...] Bawoł czarny w żołtym polu, ktory się z sześciu pol do połowice ukazał, z czerwonych trzech a z czarnych trzech. NiesKor II II, 516.