Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BŁAGAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
błagać  
lp 1. os. błagam  
3. os. błaga  
lm 1. os. błagamy  
3. os. błagają  
lp m 1. os. błagałem  
3. os. błagał  
ż 3. os. błagała  
lm mos 1. os. -śmy błagali  
3. os. błagali  
nmos 3. os. błagały  
lp 2. os. błagaj  
lm 2. os. błagajcie  
błagając  
Znaczenia
1. »usilnie, pokornie prosić«
  • – Przez pokorę błagamy [Chrystusa]. By nam grzechy odpuścił/ A do nieba nás wpuścił. ŻabSymf B2-b.
  • – Názáiutrz wiele z nabożnych bráci szło do Pieczáry/ áby [...] tego pátientá náwiedziwszy zań y zá iego [Andrzeja Hahnoiniczenki] Páná Bogá błagáli. KalCuda 294.
  • – Nie szukaj indziej, piękna Wenus, syna: U mnie jest skryta w piersiach ta dziecina, U mnie się tai z piórek obarczony, U mnie się mało rozgościł proszony. Chociaż mnie błaga, chociaż płacze rzewnie, Gdy będziesz chciała, wydam ci go pewnie. MorszAUtwKuk 122.
  • – Lud cięszko strapiony postem y modlitwą Boski błagał Maiestat, aby swą gonitwą Duchow Niebieskich strącił z dumy othomana. DrobOpow 22.
  • – Ten y káżdy [rok] áby był żyzny y szcześliwy Boskie[g]o potrzebá błagáć Máiestatu. HaurEk 95.
  • – Czemuż się dokupować? dopraszać? domagać? A czasem y dobiiać? o to szczęście błagać, Co z Oyca da natura, a nie raczey radzić, Zeby na Thron Oycowski, Potomka posadzić. PotPocz 5.
  • – Náleży mi życzyć, y błagać Maiestat Boski, aby ten Pan, z ktorego Przedwieczney Ordynacyi ta nader smutna padłá álternata, dodawał WXMści zdolnych sił y zdrowia do znoszenia heroicznie w zupełney do woli Iego rezygnácyi, tákowey afflikacyi. DanOstSwada IV, 46-47.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Boy sie Na koniu Błagac na osiełku siedzące[go]. HerbOr 414.
2. »koić, uśmierzać, łagodzić słowami lub czynem, przepraszać, uspokajać, jednać sobie«
  • – Z ciáłem swoim poczynał [Piotr Skarga] iáko z nieprzyiácielem/ przykázuiac mu posłuszeństwo duchowi/ przez gęste discypliny/ á P. Bogá błagáiąc vmartwieniem. BirkSkar 20.
  • – Nasi się zatem widziec Syren napieraią Ktore gniewliwe morze spiewaniem błagaią. ArKochOrl 58.
  • – Czynię dość komu/ Satisfacio legibus, Deo, causae, officio meo, opinioni hominum [...] Lito saeuitiae [...] Błagam. Kn 108.
  • Błagam/ koię/ Placo Deum donis, deuotionibus [...] Paco caelestes [...] Mitigo [...] Delenio aliquem verbis commodis [...] Propitio [...] Mollio dissensiones [...] Mollio hominem [...] Mollio iras. Kn 33.
  • – Ołtarze/ przez ofiáry błágáiąc palone: Lał [Cyppus] wino w czásze. OvOtwWPrzem 637.
  • – OD początku kościołá záraz/ byłá tá quaestia między Chrześciány/ ieśliże tylko w kościele się mamy modlić/ y błagáć Páná Bogá zá grzechy násze? czyli też ná káżdym mieyscu. StarKaz II, 247.
  • – Powiedz mi zaraz, abyśmy błagali Boga za ten grzech, bo żeglować dalej Pewnie nie możem dla tych waszych złości. BorzNaw 181.
  • – Za twą nauką Orfeowe tony Błagały srogie Plutonowe strony, Wzbudziły lasy, miękczyły i skały, Nimfy skakały. MorszAUtwKuk 345.
  • – Więc nie báránem Páná ni wołem błagaycie: ále przedeń Sumnienie/ czyste przynaszaycie. KancPol 657.
  • – Ia iuz gniew słuszny ná Was w Generale Dosic błagałęm iako mogłęm stale. OblJasGór 138v.
  • – Widziałbys tam był iák Bog rozgniewány Swoie grzesnikom: pokazował rany: Widziałbys znowu iak Bogabłagała Matka, y iak się za nich zastáwiała. OblJasGór 143v.
  • – O Ty Ktora tu wtey Swoiey Swiątnicy Y natym mieyscu w tak piękney Kaplicy Mieszkasz, proszę cię, błagay Naywyzszego Za niedostatki Ludgierda zeszłego. OblJasGór 69.
  • – Potym Boski Máiestat błaga [Józafat] za Kápłáński Stan modlitwą. DamKuligKról 270.
  • – Tę wnoszę Mą prośbę: błágay zá mną Bogá naywyszszego. DamKuligKról 287.
  • – Więc według zwyczáiu, Gdy ták rádzi Vlisses: u samego kráiu Bogow morśkich [!] ofiárą blaga [Achilles]. ClaudUstHist 151.
  • – Ná Skałkę zá tym iedzie [elekt], błága STANISŁAWA, Ze go ręka zábiła Krolá Bolesławá. ChmielAteny II 371.
  • – Ich [kapłanów Marsa zwanych Salii] Professyia była Marsa Bożka, w Marcu błagać Ofiarámi, spiewaniem, podrzucaniem tarcz, pląsaniem po Rzymie. ChmielAteny II 86.
Użycia metajęzykowe
  • - Praet. imperf. Czyniłem, dziękowałem, pisałem etc. Praet. perfect. Uczyniłem, podziękowałem, nápisałem etc. Adde his verba błagam, chowam, dźwigam, gadam. WojnaInst 99
Podhasła

BŁAGAJĄCY


im. przym. czyn.

Formy gramatyczne
lp M. m błagający  
N. ż błagającą  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1621-1643
Znaczenia
»kojący, uśmierzający, łagodzący słowami lub czynem, przepraszający, uspokajający «
  • – Błagániu służący/ błagáiący/ [...] Placandi vim habens. Kn 33.
  • – Hebrum zátym przebywszy sławny niegdy głową/ Y Bogi błágáiącą lutnią Orpheową: W Miasto wnidziem budowne Tracyey gránice Dziś Beglerbegow/ przedtym Cesarzow Stolicę. TwarSLeg 51.