Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ASYSTENCYJA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVIII), SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SWil

Formy gramatyczne
lp M. asystencyja  
D. asystencyi   || asystencyjej  
B. asystencyję   || asystencyją  
N. asystencyją  
Ms. asystencyi   || asystencyjej  
lm M. asystencyje  
D. asystencyj  
C. asystencyjom  
B. asystencyje  
N. asystencyjami  
Etymologia
łac. assistentia
Znaczenia
1. »osoby towarzyszące komu, obecne przy kim lub przy czym, orszak; służba; gwardia przyboczna, eskorta«
  • – Krol Je[go]mosc nowo obrany dnia 14. Nouembris do koscioła Fary prziszedł z asistentią niemalą. VorLetSkarb 121.
  • Assystencyiey było nieskąpo [...] roznych Ludzi wyprowadziło mię z krakowa kupa. PasPam 253v.
  • – Mości Krolewicu, wychodzisz za Miasto z chłopięciem iednym, a Asistencyia Krolewska kędy? MłodzKaz I, 262.
  • – Czy skrupulizuią Duchowni mieć wspanialsze pałace, niż kościoły, sprzęty bogatsze niż kościelne apparaty; assystencye liczne, a ubogich ieszcze więcey po gnoiach. LeszczStGłos 17.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dać, dawać komu asystencyją (sz. zm.):
    • – Księciu Karolusowi matka do Nikopingu wrócić się kazała [...] na wiosnę, nie tuszę, aby bratu miał dawać asystencyą. RadziwKSprawy 145.
    • – Ludziom/ ktorymi chcieli im [gubernatorom] dáć ássystencyą/ kazano ná stánowiska do Insuły de Paris. MerkPol 53.
    • – [Przyjaciele] rozradzali [...] ieżeli koniecznie ma iachać aby z assystencyą znaczną iachał [błogosławiony Jozafat Kuńczewicz], ktora mu szlachta Połocka dać chciała. NiesKor II II, 758.
  • zbrojna asystencyja:
    • – Carowicz [...] wybrał się wprzód nawiedzić obraz matki boskiej w Częstochowie, dokąd już zmierzchem [...] przyjechał w kilkaset koni Moskwy. Rozumieli prostacy, że ich wpuszczą do fortecy wszystkich, ale ledwie nazajutrz jego samego w kilkunastu osobach to szczęście spotkało, [...] a zbrojna asystencya musiała za szrankami poczekać. OtwEDziejeCzech 167.
Przenośnie
  • Grzech nie zwykł nigdy poiedynkiem chodzić Zawsze chce Asystencyi, kupy z sobą wodzić.DrużZbiór 97
2. »obecność przy kim lub przy czym, towarzyszenie komu, także w celu podniesienia powagi i świetności ceremonii«
  • – Na końcu ich [władyków] stało kilkadziesiąt człowieka kanalie; powiedano, że ludzie mieyscy, targowi, dla asystencyi przyzwani. NiemPam 29.
  • Asystencya/ obecność godnych pérson [...] Circumstatio militum [...]. Kn 9.
  • – Daleko od mądrych/ takowe zdanie odpada/ ktorzy nie tylko sam świat/ ale y same [samą] świata assistencyą stateczną być opowiedaią. WojszOr 158.
  • – Philozoph ieden [...] wystąpiwszy przed assystencyą znacznych Senatorow [...] taką pocznie prowadzić peroracyą. WojszOr 318-319.
  • – Sąd walny rugowy odprawował [się] [...] pod czas bytności Przewiel. O. Przeora [...] y asystencyi Oycow nizey podpisanych. KsKasUl I, 379.
  • – Na [...] Ceremoniach chciał bydz y kardynał Spodziewali się tedy ze dla Asistencyi iego mieli przybydz y Medyceuszowie. HistŚwież 141.
  • – [...] Biskup Wileński w assystencyi Prześw: Kapituły [...] Wotywę celebrował [...]. GazPol 1736 / 96, 4 nlb..
3. »pomoc, wsparcie; służenie komu«
  • – Bog wszechmogący [...] osobliwy dnia onegdaiszego wystawił przikład, ze by naiwiększa nawolnosc, małei gromadzie przi sprawiedliwey [sprawie] nie straszna: ize tam zawsze gura, gdzie Boska stawa assistentia. VorLetSkarb 255.
  • – PRzyiachał tu Poseł Wenecki/ ná áudyencyey prosił o assystencyą kilku okrętow przeciwko Turkom. MerkPol 181.
  • – Nie obiecuiąc sobie Portugalczykowie od nikogo w Chrześciaństwie assystencyey/ vdali się do Afryki do Murzynow/ y z nimi ligę zawarli. MerkPol 6.
  • – ACCOMPAGNEMENT [...] Commitatio SŁUŻENIE assystencya. DanKolaDyk I, 24.
  • – MICHAŁ KORYBUT [...] Krolem Polskim proklamowany, secuto eventu Proroctwa Pobożnego Kapłana, deklaruiącego mu Tron Polski za assystencyą BOGU Sakramentalnemu. ChmielAteny I II, 362.
Odsyłacze