Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PADÓŁ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: PADÓŁ || PADOŁ
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. padoł  
D. padołu  
B. padół  
N. padołem  
Ms. padole  
lm M. padoły  
D. padołów  
B. padoły  
N. padoły   || padołami  
Ms. padołach  
Znaczenia
1. »obniżenie terenu, dolina«
  • – Przyjeżdżając od południa ku [...] Moskwie [...] poczyna się przestrońsze trochę pole, więcej jednak zarośli i pagórków, między któremi padoły błotniste. NiemPam 23.
  • – Bieżą pádołámi wody/ wedle onych słow Psalmisty: Ktory wypuszczasz źrzodłá miedzy pádołámi. BirkNiedz 37.
  • Pádół vide Doliná. Kn 660.
  • – Iáko kto kray opisuie/ gory z dołu mierzy/ y uważa/ á ná pádoły y rowniny z gory pátrzy/ ták ná uznánie natury poddánych/ trzebá bydz Pánem/ ná uznanie nátury Pánow trzebá bydź poddánym. OpalŁRoz B2.
  • – Przez nieumieiętność y upor woźnice piiánego/ wywrocony w głęboki pádoł z gory/ nie tylko się pobłocił [...] ále też y ramię sobie ták z stáwu wybił/ że kilká miesięcy chorowáć musiał. StarKaz II, 142.
  • – Nic mu [...] na tym padole płacu nie zostawieła aby tylko do gornych po zapłate pałacow z uciechą swą y gorączy[m] pospieszeł poządanie[m]. HerbOr XVII, 346.
  • – Nad wszytkiemi padoły muzyka ma brzmiała, Ustawnie za mną Echo żałosna dumała. ZimBSiel 133.
  • – W Lecie wody nádto, po rzekách y niskich pádołách. DuńKal F2v.
  • – VALLÉE, Valles. DOLINA padoł. Vallée entre les montagnes. Convallis. Dolina między dwiema gorami row parowa. DanKolaDyk II, 565.
  • – Po nád rzekę tę [Amazonkę] wiele widać rownin, y padołow bardzo ludźmi osiadłych. ChmielAteny II 674.
  • Padoł, dolina. ein Thal. valée, Padolina, valon. § padoł miedzy gorami. T III 1309.
2. przen. »świat, ziemia; życie na ziemi obarczone troskami«
  • – Zápach piękny y wonia nigdy ná płáczliwym tym wygnániu nászego pádole niesłychána ukazáła się. KalCuda 104.
  • – Na tym padole [...] Wszytkich nas zgoła jednaż bieda łechce. LubSTobPol 85.
  • – Iák cięszkie są żale/ ktore Wm. M. M. Pan ponosisz/ ják gorzkie łzy/ ktore przez zeście z tego Pádołu w niedoszlym wieku Iey Mości swojey wylewasz/ snádnie się dorozumieć mogę. DobrPol II, 221.
  • – Tak my ktorzy Oyczyzne swoią w niebie mamy A na tym sie padole doczesnie tułamy Dla tego przy naywiększych wygodach teskniemy Ze nie w swoiey Oyczyznie niewczesnie zyiemy. SzołHist K. tyt..
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • padół płaczu:
    • – Czem w żłobieś położony? Żebyś był w niebo rychło wprowádzony z pádołu płáczu. ŻabSymf D2.
    • – Czem w żłobieś położony? Żebyś był w niebo rychło wprowádzony z pádołu płáczu.` ŻabSymf D2.
    • – Ta iedyna pociecha zostáie że ten zacny Duch [...] zostawiwszy ten padoł płaczu y tęsknice, wybił się do gory. DanOstSwada VI, 10.
    • Padoł płaczu. Thräuen-Thal, Jammer-Thal, valée de misére, de larmes. § świat iest padołem płaczu. T III 1309.
  • ziemski padół (sz. zm.):
    • – Turcy, iako zaden na ziemskiem Padole Narod: tak pragną złota. PotWoj 191.
    • – I poki Swiata poki staie słonca Nie masz ach nie masz trosce naszey konca. Czy nie tenzes dzis? cos wtedy był na tem Padole Ziemskim?. PotPer 17.
    • – Przy skończeniu Swiátá wyśle swe Anioły SYN BOŻY z gornych krain ná ziemskie pádoły. DamKuligKról 60.
  • padół łez (sz. zm.):
    • – Zeby otworzeł weście z tego łez padołu, Gdzie się trzebá dla chlebá, co dzień pocicć czołu. PotPocz 127.
3. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
Odsyłacze