Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*CALEĆ, CALC

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1663
Formy gramatyczne
lp M. calc  
D. calcu  
B. caleć  
Ms. calcu  
Znaczenia
1. »twardy grunt pod warstwą ziemi uprawnej; ziemia, niekopana, niewzruszana«
  • – Na calcu nieruszanym wykopałem studnię. ZimBSiel 98.
  • – Gdy [...] kilof mularski z impetem spuszczony od niego odskakuie, álbo mało co więźnie, proba iest gruntownego calcu. BystrzInfArch A1v.
  • – Wolf przestrzega: iz pozor calcu wielu zdradza. Wiuęc ná ieden, y drugi sztych probować go każe. BystrzInfArch A1v.
  • – Zaczym do murowania [fundamentu] aż do calcu kopać trzeba, poki tylko ziemia wybierać się pozwoli. BystrzInfArch A1v.
  • – Ná calcu álbo náturalnym álbo artyficyalnym wyzyi opisanym, fundament należy zakłádać. BystrzInfArch A2.
  • – Ieżeli grunt iest bagnisty? opisaną wyżey kratę balkowaną ná dnie samym osadź. Ieżeli zaś sam calc? zákłádáć w tey skrzyni fundament. BystrzInfArch A2.
  • – Bog rzekł do Ioba cap. 38. A gdzieś był, gdym zakładał fundamenta ziemi? [...] Na iakim calcu fundamenta iey osádzone? BystrzInfGeogr A1v.
  • – Trafię, choć oczy zamrużę, Czy to w rędzinę, w caleć w sztukę kruchą. DrużZbiór 331.
2. przen.  »grunt, sedno«
  • – O wielkaż to náuka, mądrze zpytáć, zákroisz názbyt, źle, uboli, nie dobierzesz cálcu, źle, sławę ztracisz: ále wraz pytać, to mądrość. MłodzKaz III, 26.
  • – Przedcię nie wszystko poiął, coś tylko po wierzchu, do calcu nie dobrał. MłodzKaz III, 290.
  • – Smutek cie przeiął, az do serca calcu. DrużZbiór 296.