Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CECHOWAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: CECHOWAĆ, *CZECHOWAĆ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T

Nienotowany w słownikach:
SStp (?), L (?), SWil (?), SW (?), SJP (?)

Formy gramatyczne
cechować  
lp 1. os. czechuję   || cechuję  
lm 3. os. cechują  
Etymologia
niem. zeichnen
Znaczenia
»oznaczać, opatrywać znakiem, pieczęcią; piętnować«
  • Cechuię/ piątnuię/ Signo [...] Quadrupedia charactere signari debent. Signum pecori imprimo, [...] Inurere notas & nomina vitulis [...] vicinum Pryskuię. Kn 59-60.
  • – Piątnuię/ vide. Cechuię/ Pryskuię. Kn 682.
  • Cechowáć/ Imprimere, signare. DasHünDict .
  • – Astrologowie do tego aspecti sposobne upatruią y w minucyach cechuią. GrodzMisc 27b.
  • Czechuię Signo. SłowPolŁac 6.
  • – Stádá wszelkiego bydłá cechowáć, álbo piątnowáć. HaurEk 112.
  • Cechuię ich zeichne. WojnaLust 166.
  • – Nabrano tam w niewolę wiele tysięcy Chłopstwa, ale Ich nie wycinano, niechcąc sobie wsiów pustoszyć Panowie tylko Ich kazano znakować urzynano Każdemu Lewe ucho, poznakowano ich tak na 70 tysięcy. [Marg.] Chłopów cechuią. OtwEDzieje 83.
  • – Cechowany. 1)eingebrannt, gebrandmarcket mit einem Eisen. 2) flétrissé, marqué avec un fer rouge. 2) marqué. T III 100.
Użycia metajęzykowe
  • - Winden Windowáć Zeichnen Cechowáć Zielen Cylowáć. WojnaInst 176
Podhasła

CECHOWANY


im. przym. bier.

Formy gramatyczne
lp M. m cechowany  
ż cechowana   || czechowana  
n cechowane  
D. ż cechowanej  
B. m cechowany  
N. m cechowanym  
n cechowanym  
lm M. mos cechowani  
nmos cechowane  
D. cechowanych  
C. cechowanym  
B. nmos cechowane  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1621-1643
Znaczenia
»oznaczony, opatrzony znakiem, pieczęcią; piętnowany«
  • Cechowány/ piątnowány/ Literata vrna [...] vide. Znákowány. Kn 59.
  • – Przestrzegał formanow aby Soli niekupowali u Gornikow. y niecechouaney zgor. TrepNekLib ?.
  • – Ten też, co przedaje, nie ten, co kupuje, korcem cechowanym mierzyć ma. AktaKrak II/1 126.
  • – Naczynia do Nabiałow, fáski, pułfáski, tworzydłá, áby były zá pomierzeniem cechowánę [!]. HaurEk 33.
  • – Tęn przypada defekt [dychawica] koniom z niezdrovvych płuc y okrostáwiáłych: kupic tedy Faenum Graecum, te [!] iest Boża Travvká, álbo Koziorozcu, do tego krzon y ołow od sukná cechowány drobno pokráiác, y z obrokiem z mięszawszy ráno, y ná noc zadawáć koniowi w siánách y obrokách. HaurEk 48-49.
  • – Coż smolnicy kontraktem swoim obligantur, aby, tak smołę paląc, jako i grunty rozkopując gruntom folwarkowym, lasom, barciom i drzewiom cechowanym nie szkodzili. InwPuck 126.
  • – Kazda miara ma bycz czechowana pieczęcią konwencką albo cechą. KsKasUl I, 304.
  • Cechowána Owcá;/ strzeż się Cechowánych. ErnHand 387.
  • – Aby [...] sery takze tworzone były tworzydłem cechowanym ze dwora. SprawyCzerUl II, 411.
  • – Kazdey gospodyni cechowane tworzydła pooddawac. SprawyCzerUl II, 411.
  • – Wewnątrz [kości ciemienia] pokazuią się niektore dołki, ktore od żył krwawych iákoby znaczone albo cechowane są. KirchFac 98.
  • – Do tego edyktem swoim to spráwi [Antypapa], że wszyscy wierzący w Antychrysta cechowáni będą, y nieiákie znáki y charaktery oznaczaiące imię Antychrysta, będą nosili. BystrzInfCosm H2v.
  • – Ani figurowa áni cechowana miedź, srebro, złoto, według mnieyszey lub większey wagi y iey nazwiska, mnieysza lub większą u ludzi miała stymę. BystrzInfRóżn Z4.

*CECHOWANY


w funkcji rzeczownika

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1632
Znaczenia
»o człowieku lub zwierzęciu: oznaczony, opatrzony znakiem, pieczęcią; piętnowany«
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • (wariant I):
    ~ Céchowánych się strzéż. KnAd 55.
  • (wariant II):
    ~ Cechowána Owcá;/ strzeż się Cechowánych. ErnHand 387.
  • (wariant III):
    ~ Cechowany. 1)eingebrannt, gebrandmarcket mit einem Eisen. 2) flétrissé, marqué avec un fer rouge. 2) marqué. cechowanych się strzeż. hüte dich vor die gezeichneten. gardez vous de ceux que la nature a marquez; peste du chien aux oreilles morduës. T III 100.