Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CELEBROWAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T

Nienotowany w słownikach:
SStp (?), SXVI, Kn (?), L (?), SWil (?), SW (?), SJP (?)


Najwcześniejsze poświadczenie: 1638
Formy gramatyczne
celebrować  
lp 3. os. celebruje  
lm 3. os. celebrują  
lp m 3. os. celebrował  
ż 3. os. celebrowała  
lm mos 1. os. celebrowaliśmy  
celebrując  
celebrowano  
Etymologia
łac. celebrare
Znaczenia
1. »odprawiać nabożeństwo«
  • – Názáiutrz uprosił O. Nektare[go] świętobliwego Presbyterá/ áby zań Swięta Liturgią przy Ciáłách błogosłáwionych celebrował. KalCuda 240.
  • – Przy Ołtarzu (iáko się wyżey rzekło)/ Kápłani postronni nie celebruią/ tylko Arcybiskup Gnieźnieński/ Biskup Krákowski/ y z Kánonikámi swemi. PruszczKlejn 11.
  • – Roku przysłego 1700 Mszą Swiętą pierwszą Celebrowano, przy bytnosci piąci Kapłanow Seminarystow Krakowskich. KomonDziej 225v-226.
  • – Summę [...] celebrował [..] Biskup Poznański. GazPol 76, 2.
  • – Obrus gruby farski, bo przed tym ołtarzem nie celebrują. InwChełm 8.
  • – Z konsensem Stolicy Apostolskiey tymże Národom Słowieńskim ięzykiem celebrowáć pozwolili [Cyryl i Metody]. ChmielAteny II 424.
  • Celebruię, obchodzę. [...] 2) das hohe Amt verrichten; das hohe Messe halten. [...] 2) oficier, faire la service divin avec cérémonie. § [...] 2) celebrował sumę, mszą sam X. Biskup. T III 102.
Przenośnie
  • Gdy z áppáratem do Mszy przywędrował [Jozafat], Bárláám ofiárę Mszy straszney celebrował.DamKuligKról 289
2. »uroczyście obchodzić jakieś wydarzenie, święcić«
  • – Po Národzeniu Páńskim Roku czterdzieści osmego/ zeszłey z świátá (ktory kto ták utitułował/ snadź ná prawdziwey świátłość poglądał rzeczy/ y odmienie nie podległey) álbo rácey z ciemności do świátá wiecznego/ celebrowálismy Fest Przeczystey Bogárodzice. KalCuda 175.
  • – Coż to wżdy robisz Pánie moy/ niewiem iáie to obchodzenie cáły dzień celebruiąc/ y niepotrzebną sobie knuiąc processyą. KalCuda 239.
  • – Co zá cudo Archányoł Micháel/ ktore y teraz Cerkiew ś. corocznie celebruie/ spráwił/ czytay. KalCuda 74.
  • – Niech cały swiat cały triumphuie, Fest celebruie. MikSil 5 [6 nlb].
  • – Tę wiktoryą w Derbencie przez trzy dni przy rezonancyi roznych Muzyk y kotłow celebrowano. GazPol 55, 8.
  • – INNOCENCYUSZ III Koncilium Lateraneńskie celebrował wielu Monarchow przyozdobione Prezencyą. ChmielAteny II 154.
  • – Cztery Margasze Krol ten [Jagiełło] celebrował. Pierwszy z S. IADWIGĄ Krola Ludwika Corką. Drugi z ANNĄ Hrábi Ciliyskiego Corką. ChmielAteny II 349.
  • Celebruię, obchodzę. 1) begehen, celebriren. [...] 1) célébrer, solenniser faire la cérémonie de qu. ch. [...]. § 1) celebrować uroczystość, aniwersarz. [...]. T III 102.
3. »cieszyć się czym, wyrażać radość«
Rekcja: co

  • – Kozuch WMci Soboli złotogłowowy przyznam się darowałem Krolowey. Nie mogł moi lepiey wynisc. Przed wszystkiemi celebrowała ten moi wygodny podarunek. OpalKListy 351.
Podhasła

*CELEBROWANY


im. przym. bier.

Formy gramatyczne
lp M. ż celebrowana  
Ms. ż celebrowanej  
lm Ms. celebrowanych  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1638
Znaczenia
»o nabożeństwie: odprawiany«
  • – Chwáła Boża záwsze byłá celebrowána w Káplicy/ ktora iedná cáła byłá (y dziś stoi) pozostáła. KalCuda 56.
  • – Nayiaśn: Krolowa [...] na Nieszporach przez [...] X. Iozefa Szembeka [...] celebrowanych [...] przytomna była. GazPol 31, 2.
  • – Nayaśn: Krolestwo Ichmć w Kollegiacie [...] ná Summie przez [...] Biskupa Krakowskiego celebrowaney przytomnemi byli. GazPol 78, 1.

*CELEBRUJĄCY


im. przym. czyn.

Formy gramatyczne
lp D. m celebrującego  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1735-1736
Znaczenia
»odprawiający nabożeństwo«
  • Á parte Ołtarza wystawiony stoł z rekwizytami wszystkiemi dlá celebruiącego [...] Biskupa Krakowskiego. GazPol 75, 4.