Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

SŁYSZEĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1656-1688
Formy gramatyczne
bezokolicznik
  słyszeć
czas teraźniejszy
lp 1. os.   słyszę
3. os.   słyszy
lm 1. os.   słyszemy
2. os.   słyszycie
3. os.   słyszą
czas przeszły
lp m 1. os.   słyszałem
2. os.   słyszałeś
3. os.   słyszał
ż 3. os.   słyszała
lm mos 3. os.   słyszeli
imiesłów współczesny
  słysząc
nieosobowy czas przeszły
  słyszano
Znaczenia
1. »odbierać a. odebrać wrażenia dźwiękowe; słuchając pojąć«
  • – Ludzie biegną z Sznorami co zwyczaynie ciskaią toniącym wołaią nanas kiwaią rękami niesłyszemy nić coteznasi wołaią oni niesłyszą. Bo kiedy morze igra to taki hut uczyni się iako zdział bił. PasPam 67.
  • Słyszę kiedy Sama rzekła Będęc ia tobie rada. PasPam 198v.
  • – Stało nas Zołnierzow y Dworskich Ludzi kupa wielka przy krolu kiedy się to działo widzieli y słyszeli słowa. PasPam 202.
  • – Ia blisko stałęm y wszystko dobrze słyszałęm. PasPam 227.
  • Słyszałęm z ust iego te słowa. PasPam 259v.
Związki frazeologiczne

  • na uszy obie słyszeć coś:
  • »słyszeć coś bardzo dobrze, doskonale«
    • ~ Na uszy obie słyszy Swiat o głos Marsa ktory Promulguie Ze cię za Syna Swego prawdziwie przyimuie. PasPam 271.
2. »dowiadywać się o czym od kogo, dowiedzieć się o czym, o kim ze słyszenia; mieć wiadomość«
  • – Nietoć to iest pociecha słyszeć o krewnym że się on Ma dobrze za 200 za 300 mil ale to kiedy ia mam go blisko. PasPam 75v.
  • – Niesłyszałęm od Zadnego polaka że by się ktoremu szabla nakarku wyszczerbieła. PasPam 77v.
  • – Posłał Woiewoda Ruski podiazdy potęzne nate mieysca gdzie Słyszeli o kozakach chcąc sie zniemi powitac zadaniem znac od podiazduw. PasPam 109.
  • – Przeiechałęm bespiecznie. Alem iako zas potym. Słyszał szukali mię. PasPam 183v.
  • – Powięm Waszey kMSCi iednę Historyią com słyszał o Panu kasztellanie Woynickim. PasPam 188.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Związki frazeologiczne

  • słyszeć coś z czyichś ust:
  • »słyszeć, że ktoś coś powiedział«
    • Słyszałęm zust iednegogo Godnego Pana. PasPam 261v.
Podhasła

SŁYSZEĆ

czas. niewł. ndk

Formy gramatyczne
czas teraźniejszy
  słyszeć
czas przeszły
  było słyszeć
Najwcześniejsze poświadczenie:
1621
Znaczenia
1. »słychać (o dźwiękach)«
  • – Ták iż lud nie mogł rozeznáć głosu krzyku wesołego/ od głosu płáczącego ludu; ábowiem on lud krzyczał głosem wielkim/ ták/ że głos było dáleko słyszeć. BG Ezd 3, 13.
  • – Serce moje ryczy nád Moábem y nád twirdzami jego/ áż słyszeć w Zoár/ jáko jáłowicá trzyletnia; bo drogą Luchitską z płáczem pojdzie; á ná drodze Choronáim krzyk jáko w porażce podniosą. BG Iz 15, 5.
2. »słychać (o wieściach)«
  • Słyszeć o tym/ słynié co (impersonalis instar) Auditur Romae aliquid noui. Assertur nuntius. Constanti fama atque sermone omnium celebratum est. Nuntij literaeque celebrant. Percrebuit vox: persertur nuntijs omnium, literis, sermone omnium. (piszą/ powiádáią) [...]. Kn 1015-1016.
  • – Słychać; słyszeć. man hört; man vernimmt, es ist zu hören, es gehet die Rede. on entend dire; on entend fonner; le bruit court; on oit, on entend des oreilles. [...] słyszeć było o pokoiu. T III 2080.

SŁYSZANY

im. przym. bier.

Formy gramatyczne
odmiana złożona
lp M. m   słyszana
Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – W tenczas naypierwszy raz w Polszcze Muzyka ktorą zowią Pruska Słyszana była co to na tych Pomortach graią przed Raytaryią. PasPam 230. PasPam 230.