Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

NIEMOŻNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (; pod: można; XVIII), SWil (pod: można), SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. m niemożny  
ż niemożna  
B. ż niemożną  
lm D. niemożnych  
B. nmos niemożne  
Ms. niemożnych  
Znaczenia
1. »niemożliwy«
  • Niemożny Impossibilis, le, vnmöglich. DasHünDict Eeeiijv.
  • Niemożny. unmöglich. impossible. T III 992.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • rzecz niemożna (sz. zm.):
    • – Numá Pompilius ktory czásu pokoiu Rzymskie Páństwo práwy opátrzył/ iż widział nie możną rzecz bydź/ áby się wszyscy mieli zgodzić ná iedno: postánowił áby to ważno było/ co więtsza część pospolstwá vrádzi. PetrSPolit II 167.
    • – Niepodobne rzeczy zlieczasz. Vide. Niemozne rzeczy roskazuiesz. ManTobPhr 85.
    • – Nie dbaj o to nigdy, czego otrzymać nie możesz. [...] Niemożnych rzeczy nie chciej, na rownych przestawaj. NaborWierWir I 308.
    • Nié można rzécz/ Nié możé to byc. Non potest impetrari [...] v. Niépodobieństwo 2. Kn 506.
    • Niemożna rzecz/ vide Niepodobieństwo. SzyrDict 206.
    • – On [Bóg] może się zmiłowáć Nademną, y grzechi me w niepámięci schowáć: Lubo mi w prawdzie się zda, że to rzecz niemożna, Aby mi przepuszczona miáłá bydź niezbożna Moiá złość [...]. DamKuligKról 213.
    • – [Sextus] Niedbał na wrogi proroctwem wsławione, Mieysce pomogło do chęci szalonych, I kray Thessalski; gdzie czary sposobne Z rzeczy niemoznych; uczynią podobne. LucChrośPhar 187.
    • Niemożna rzecz, eine unmögliche Sache BierSłowa 82.
2. »taki, który nie może czegoś zrobić; słaby; ubogi«
  • – [Meleager] wołał/ w ostátnich słowiech iuż niemożnych/ Oycá stárego/ bráciey/ y siostr swych pobożnych/ Y towárzyszki łożá [...]. OvOtwWPrzem 324.
  • – A iż choroby zá láty przychodziły/ prosiłá [przeorysza]/ áby ią z Urzędu uwolniono/ iáko nie możną iuż usługować Siostrom. OkolNiebo 56.
  • – Kto we żniwa zboże wożąc abo jakokolwiek przejeżdżając kołowrotu ze sobą nie zamknie, tedy każdy takowy powinien być kłodą karany i odłożyć do skrzynki 1 grzywnę, abo, jeżeli nie możny, plagi odbierze według uznania frejszulca. DziałTWilkKutrz 186.
  • – Którą sprawę jeżeliby ktora strona wszczęła, ile że już powtórni raz wznawiają niektóre punkta, sąd zakłada winy, ile na niemożnych [dać?] piniędzy, ale rózgami plag sto i pokutę w kościele krzyżem leżenia i milczenie wieczne nakazuje. KsJaz 120.
Podhasła

NIEMOŻNA


w funkcji predykatywnej

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1661
Znaczenia
»jest niemożliwe«
  • – Proponuią K.I.M. przywrocenie ná Páństwo Konstántego Szczerbáná [...] Lecz/ ieśliby to nie można/ tedy przynamniey prosi [wojsko zaporoskie]/ áby z łáski I.K.M. mogł w Iego Páństwách mieć Reclinatorium. MerkPol 76.
  • – Przyszedszy do Narwie iuz daley Litewskich podwod ciągnąć było nie mozna. PasPam 173v.
  • – Przystawstwo iuz to było w Samym Czuplu między Morzęm Baltyckiem a Oceanem z kąd iuz lądem progredi niemozna. PasPam 62v.
  • – Coż kiedy naszych Ciurow swawolnych odwrocic nie mozna było, bo się gwałtem do miasta parli, y wiele szkody robili, ale ich przecie Krolewskiemi obietnicami Hetman Polny Koronny uspokoił. HistBun 41.
  • – Czy umyslnie Zamek zapalono o tym nie można było wiedzieć, dosyć na tym że spalono i na kilka Millionów szkody stało się. OtwEDzieje 72.
  • – Obieżdżałem rewiduiąc wszytek Folwark Zaścianski Cokolwiek należało do Gospodarstwa widziałem in Optima Assiduatione ten Folwark Zastałem tak dalece Iż nie można powiedziec gdyby co przybudować można w takim wszytko porządku. SapADiar 144.
  • – Kiedy by się ta liga [hanzeatycka] własnie wszczeła wiedzieć nie mozna, niektorzy są tego zdania Ze wkrotce przed interregnum Za czasow Fryderyka Cesarza; Drudzy piszą Ze w posrzod interregni około Roku 1260. IntrHist 227.
  • – Krol ma to jus indisputabile y sobie szczegulne, konferować komu chcieć Buławy, co zdrowym rozumem przeć nie można, żeby Krol wolen w tym sobie nie był. KonSRoz 9.
  • – [...] rozumiem, że nikomu nie można perswadować to, co się funduie na maxymach y nauce Ewangelii [...]. LeszczStGłos 24.
  • niemożna; niemożna rzecz. es ist unmöglich. il est impossible § niemożna było tak prętko dokończyć. T III 992.
Odsyłacze