Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BLUŹNIĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
bluźnić  
lp 1. os. bluźnię  
2. os. bluźnisz  
3. os. bluźni  
lm 1. os. bluźniemy  
3. os. bluźnią  
lp m 3. os. bluźnił   || bluźnieł  
lm mos 3. os. bluźnili  
nmos 3. os. bluźniły  
lp m 3. os. bluźnić będzie  
lp 2. os. bluźni  
lp m 2. os. bluźniełbyś  
3. os. -by bluźnił  
bluźniąc  
Znaczenia
1. »obrażać, znieważać Boga i religię, głosić herezję«
Rekcja: kogo, (na) co|| przeciwko komu, czemu; czym

  • ~ Drugi sam każe puściwszy się pługa, [...] Albo czytając plotki, gorszej kuźni W uszach niewinnych, gorzej niż Żyd bluźni. GrochWiersze 248.
  • – A Ci ktorzy mimo chodzili/ bluźnili go/ chwiejąc głowámi swojimi... BG Mt 27, 39.
  • – ...był Kalwińskiey sekty ádheraentem, ten wedle zwyczáiu Haeresiey tey/ plugawie bluźnił przeciwko Obrázom... KalCuda 215.
  • ~ ... odstempcy ná ten Dom Boży/ ktory iest Swięta Cerkiew/ po odstempstwie y oderwániu się swoim nabárziey bluźnią z szczyrey złości swey... KalCuda 289.
  • – Tu też wspomina Poetá, że corki Propetowe, w mieście Amánthuncie porodzone, bluźniły Bostwo Wenery, prząc ią bydź Boginią. OvOtwWPrzem 401.
  • ~ Bluźnisz Rabinie, y wielką niedoskonáłość Bogu przypisuiesz, álbowiem stworzenie według nátury swoiey rodzi sobie podobnego. KorRoz 22.
  • ~ Lubo siłá bezbożni Heretycy bluźnią y plotek wnoszą między wierne Páńskie/ iáko po wszytkie wieki/ ták y teraz. StarKaz II, 312.
  • – ... przeto ty [Euzebiuszu] powiada [diabeł] bluźni Bogá zá to że cię zwiodł z tey drogi prawdziwey. StarKaz II, 361.
  • – ... [kawaler] począł publicé obrázy gánić/ y bluźnić przeciwko Chrystusowi Pánu [...] przeto go Pan Bog tegoż dniá záraz zkarał... StarKaz II, 392.
  • – ... gdy recerz z woyska pruskie[go] bluznieł Chrystusa wołaiąc a Na polaki nacierał do nie[go] wyskoczeł Syrkomla, y z nim się starszy zwyciezeł bluznierce. HerbOr 340.
  • – [Polak] śmiał bluznic słowámi takięmi: O iuz tez teraz zebráne do kupÿ Skarbÿ w Klasztorze poÿdą ną ná łupÿ. OblJasGór 29.
  • – Leć się nasi zatrzymali, a ordynansu czekali. Więc, gdy tego długo było, już słuchać niemiło: Gdy nietylko samych lżyli [Turcy], leć i wiarę ich bluźnili, Dalej się Turczyn obróci, buzdyganem na nich rzuci. StanTrans 186.
  • ~ ... padła według swego zwyczaiu na modlitwę pobożna Pani, w tym iedna z sług iey, bluźniac, poczeła się z niey uragać. NiesKor II 283.
2. »kląć, przeklinać«
Rekcja: kogo, co|| zd.

  • – ... śmieią bluźnić/ że żołądek psuie y insze wnętrzności [lek]... CiachPrzyp D3v.
  • – [Osman] Dzien swego narodzenia klął, bluźnieł, y łaiał... PotWoj 101.
  • ~ Choć mała abo żadna do gniewu przyczyna, Gdzie dzecko płacze - bluźni, łaje dziad, przeklina. PotMorKuk III 22.
Podhasła

BLUŹNIONY


im. przym. bier.

Formy gramatyczne
lp M. ż bluźniona  
n bluźnione  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1632
Znaczenia
»obrażany, znieważany«
  • – KTorzykolwiek słudzy są pod járzmem/ niech rozumieją Pány swe godne być wszelákiey czci: áby Imię Boże y náuká nie była bluźniona. BG 1Tm 6, 1.
  • – Spokoynieyby się każdy w-domu osiedział/ nie byłoby tak często bluźnione imię Panskie/ ustałyby sprosne grzechy. PisMów II 60.

BLUŹNIĄCY


im. przym. czyn.

Formy gramatyczne
lp M. m bluźniący  
B. m bluźniącego  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1679
Znaczenia
»znieważający, przeklinający«
  • – Owszem y owi, coby kogo bluźniącego (klnącego) słyszeli, á tego zwierzchności nie oznáymiali, karánia uyść nie máją. GdacPan 105-106.
  • – Podłey kondycyi człek bluźniący, był więzieniem karány. ChmielAteny II 432.