Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

NIEPRZYZWOITY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L, SWil

Formy gramatyczne
lp M. m nieprzyzwoity  
ż nieprzyzwoita  
B. ż nieprzyzwoitą  
N. ż nieprzyzwoitą  
lm B. nmos nieprzyzwoite  
Ms. nieprzyzwoitych  
Znaczenia
»niewłaściwy, nieodpowiedni«
  • – Y wąż/ ktory nabliżey iest lodowátego Przyośká położony [...] Zágrzał się niepodobnie. y nie przyzwoite Sobie gniewy z gorącá przywziął iádowite. OvOtwWPrzem 61.
  • – Lecz Calibry nábarżey pilnowáć potrzebá, bo się łatwie przytrafić może, żeby ná prętce nieprzyzwoite kule wzięto, to iest, Cartaunowe miásto Puł Cartaunowych [...]. UffDekArch III, 67.
  • – [...] bo iáko to niebespieczna, kiedy nieprzyzwoitą kulę [puszkarz] weźmie, ták też iest nie mniey rzecz zła y szkodliwa, kiedyby chciał szufle nieprzystoyney záżywać [...]. UffDekArch III, 9.
  • – Akt pocáłowania malusienki iest, ale domyslic się sami mozecie, gdy nieprzystoyny y nieprzyzwoity iak duszę zabiia [...]. OblJasGór 24v.
  • – Vtwierdza się z Augustiná Swiętego [...] ktory nazywa Excessum, bo ich zażywaią ludzie choć nie służą ku czci Bożey, iákoby chciał rzec, wykraczánie w wymysłach ludzkich Boskiey czci nie przyzwoitych. AnCzar (błędnie: WisCzar) 24.
  • – Niechciey Boskiemu imieniu uwłoczyć Hańbą przysięgi swey nieprzyzwoitą Zwłaszcza gdy czynisz o Rzeczpospolitą. ChrośKon 205.
  • – [...] zgryzła zaniedbana rdza zbroje, karaceny, pancerze i insze żelaza teraźniejszej służby Jasiom jak sikorom bocianów gniazda nieprzyzwoite. MałpaCzłow 286.
  • – Nie masz, mówię, racyi, kiedy nie masz i sposobności stroić się nad miarę, rzecz albowiem nieprzyzwoita zwyczajem pospolitym obraca się na siebie zawsze oko dla cenzury, język dla obmowiska, ucho dla śmiechu i obelgi, rękę dla skazywania pociesznego palcami, substancyją i chudobę na stratę niepotrzebną. MałpaCzłow 290.
  • – Bo co zmysł zewnętrzny poymuie, imáginatywa poznaie, y sądzi zá rzecz sobie przyzwoitą y dobrą, do tego y skłonność áppetytu wewnętrznego bierze, álbo też awersya, ieżeli sądzi rzecz złą y sobie nieprzyzwoitą. BystrzInfCosm F3-F3v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • rzecz nieprzyzwoita:
    • – Decimus przykrym tknion odpowiedzeniem Nad rzeką wzywa Cesarza; imieniem. Ktoremu gdy się stawił, głosno czyta Dekret Senatu, co mu Gallią dał, Bez Konsulow zas rzecz nie przyzwoita Aby on w cudzą Prowincyą wglądał [...]. ChrośKon 130.
    • – Dla czego po schodach wstępowáć, álbo zstępowáć, osobliwie z przysiąnku do pokoiow, rzecz nieprzyzwoita. BystrzInfArch E.
Podhasła

NIEPRZYZWOITA


w funkcji predykatywnej

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1635
Znaczenia
»jest niewłaściwe«
  • – Ich Mc [posłowie] rzekli im [przystawom] przy Caru, godnieyszysmy nad was Wiary nieprzyzwoita Naszemu Narodowi płonnych Słow ani zamysłow powiadac [...]. PiasRel 46.
  • – [...] gdy W.M. Pan w miłym nádewszystko zdrowiu/ świętá te pociechámi płynące odpráwuiesz/ czy do mowienia i wesołego powinszowania synowskiemu sercu nowy pochop bráć nie przyzwoita? PisMów II 359.
  • – [...] nie trzebá przy niey [żonie]/ iáko pies przy kramiku leżeć ustáwicznie/ áni pilnowáć; bo to y szpetna y nieprzyzwoita. GorzWol 11.
  • – Ze iednak starzy lekarze [...] wielce mleczne kuracye szacuią w suchotach, mało ie wazyc, zda się nieprzyzwoita [...]. BeimJelMed 517.