Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*PAŁASZ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1614-1626
Formy gramatyczne
lp M. pałasz  
D. pałasza  
B. pałasz  
N. pałaszem  
Ms. pałaszu  
lm M. pałasze  
D. pałaszów  
B. pałasze  
N. pałaszami  
Etymologia
niem. i z węg. Pallasch pallos
Znaczenia
1. »broń sieczna o długiej prostej lub lekko zakrzywionej klindze«
  • – Skoczę do siebie. Naprzód szelesiny miały Robotę, ugadzając, gdzie by tak otwarty Od tarcze, ale pierwej pokruszone harty Były u żelaz w twardych blachach połomione, Nim który z nich namniej miał ciało obrażone. Wtym pójdę do pałaszów i nielutościwie Imą siec na się. SzymSiel 55.
  • – Kopiá y páłász/ to to sławy instrumentá! WojszOr 31.
  • – Iesli nie Tchorz; tu na bliskiem błoniu Iesli chce pieszo; iesli czekam go nakoniu Na ostrąli kopią; naPałaszli goły Przy nim brak: wszak zRycerskiey wyzwolony szkoły. PotWoj 111.
  • – A skoro iusz wytrzęsie z gładkich kopij toki Pałaszami Tureckiey, dosięgaposoki. PotWoj 117.
  • – Ale ty wielki Boze, przez mdłe ręce nasze Krwią Poganską zelazne napawasz pałasze. PotWoj 137-138.
  • – Piękna wdzięczność [...] potkała Zbygniewa Sarnowskiego, com czytał w manuskrypcie Dziada mojego, który sciąwszy Szwedzkiego na harcu Capitana, wetkniony łeb jego na pałaszu rzucił królowi pod nogi: "tak padną Panie mój wszyscy nieprzyjaciele twoi." PotWoj 311v.
  • – Ktory iest taki ze skruszy kopią to powinięn się brac do pałasza, bo taki ordynans był. PasPam 107.
  • – Drugiś w regestrze doświadczony mężu, Znać cię po ręce, znać cię po orężu, Kiedyś w potkaniu pierwszy czynił naszym Kredens pałaszem. MorszZWierszeWir I 358.
  • Honores d insig. [...] Zołnierskie szable, pałasze. MikSil 46.
  • – Práktykuie się przy tey inaugurácyi y ta ceremonia, że Mufty Pałász Cesarzowi do boku przypasuiąc, animuie go. ChmielAteny II 479.
2. przen.  »broń, oręże, wojsko; obrona«
Podhasła

PAŁASZ


Najwcześniejsze poświadczenie:
1638
Znaczenia
»imię psa«
  • Pałasz Masłowaty. ArchRadziw 1638 1736, 282/ 4.
  • Pałasz z Morenga strokaty. ArchRadziw 1638 1736, 282/5.
  • Pałasz masłowaty białoszyi. ArchRadziw 1638 1750, 388/ 2.