Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

RUMOR

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: RUMOR, *ROMUR
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, T (rumor), L (rumor; XVII-XVIII), SWil (rumor), SW (rumor), SJP (rumor)

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn

Formy gramatyczne
lp M. rumor  
D. rumoru   || romuru  
B. rumor  
N. rumorem  
lm M. rumory  
D. rumorów  
C. rumorom  
B. rumory  
Etymologia
łac. rumor
Znaczenia
1. »pogłoska, wieść«
  • – Wezwány potym ná páłac Páński Krolá teráźnieyszego Zygmuntá III. Roku Páńskiego 1588. záraz po Koronácyey onegoż/ vnosił ták szczęśliwie młodość Páná/ ktoremu ná ten czás 21. rok liczono/ iż co co zrzadká v świátá/ áni ieden zły rumor nie vderzył w vszy ludzkie/ ktoryby miał pogorszyć poddáne zelżyć imię Páńskie miedzy postronnemi. BirkSkar 13.
  • – [...] ten rumor nabarziey y nasubtelniey mnożył, Kniaś Hrehory Sadeiowski człowiek zacnego Vrodzenia y niesprosny ten przez subtelne praktyki y przez Popy vdawał ze Dmitr zyie [...]. ŻółkPocz 7.
  • – [...] poniewaz taki związek było uczyniono na rumor weścia krolewskiego ze przy Dimitrze stać nizkiem nie tractować, iesliby kto tractować chciał zeby z Dimitrem Carem nie z nami tractowáł. MarchŚcibHist 17.
  • – Ochotny był tedy żołnierz bárzo, do stárcia się z Pogáninem; Niebosczyk iednák świętey pámięći, ná swoie się odwoływał kunszty, ktore gdy ináczey pádły, rożne były między ludźmi rumory, y te go nákoniec o Cecorska resolucya przyprawiły. TwarSLeg 12-13.
  • – Tego ogniá nie pszyszedł poki do pożáru/ Nászy niezátłumili/ że z onego gwáru Y płonnych potym wieści: Dziurdzi oszalony/ Napiráł się przez dzięki trybutu z Korony. Przyczynił tych rumorow y Weweli potym W szkrypcie ońym [!] taiemnym/ że głośniey iuż o tym Trzęsiono po Wołoszech: á do iakiey chluby/ Przez to dziś Bissurmánin przyszedłby był gruby. TwarSLeg 23.
  • – Ode dworu piszą mi ze currit powtorzony rumor o pokoiu zawartym WMunster iniquissimis con[di]tionibus, ut pote. OpalKListy 379.
  • – Potym niedługo wieść przyszła z rumorem, Iż chan z Chmielnickim ruszył się taborem I z wielką siłą. BorzNaw 118.
  • – Ani żadnym ktoreby do Wm. M. M. Pánow przychodzić miáły, opácznym, dáwaycie się wzruszáć rumorom, co się tych czásow bárzo zágęściło. LubJMan 94.
  • – Az tu nowy się w woysku urodził rumor ze Król potaiemnie uchodzi z Starszyzną. HistBun 14v.
  • – Tym czasem Cesarz powracaiąc chory Pod Brundusium tak się zachwiał; ze go Iuz okoliczne wiesci y rumory Poudawały były za zmarłego. ChrośKon 335.
  • – Tchło to Gryzeldę (bo tak księżnie było) w sadno. Jakoż tej sędzi o gniew i bez tego snadno Bywało - a dopieroż za słuszną przyczyną, Gdy przysłowia o krewnem jej tak szpetne słyną. Srodze się rozsapała, wskroś ją prawie mory Przechodzą, gdy o stryju słyszy te rumory. KorczWiz 50.
  • – [...] rumor o niey w Mieście Gąb tysiąc swych rozwiąże/ rożno to odeście ztą[d?] iey interpretuiąc. Czemu ták ukryta Poszłá nieopowiednie? TwarSPas 90.
  • – [...] Starzec na taki rumor niewesoły W proch by się rozsuł y grube popioły. ChrośJóz1745 O3v.
  • – [...] Owo płaszcz iego macie, nie dla kształtu Uchodząc: nie mogł uniść tey oslady Zwaszych rumorow, ten go płaszcz obwinił Bo bybył ze mną, co chciał to uczynił. ChrośJóz1745 F4v-F5.
2. »łoskot, hałas, huk, zgiełk«
  • – Komorowski, będąc na tejże uczcie u Pana Sklińskiego, za powstałym rumorem wypadł ze dworu ku swej gospodzce z mieczem, którego obaczywszy, pospólstwo rzucili się za nim. NiemPam 77-78.
  • – [...] Zołnierz ieden podniosł króla z Ziemię [!], Iego też tam zaraz złapano, rumor wielki w kościelesię wszczoł trwoga rozmaicie każdy i rozumiał i mowił pomyslano było o wielkich stanach. MasDiar 143.
  • – W obozie nieprzyiacielskim taki rumor uczyniło weście nasze kilkudziesiąt człowieka y taką trwogę ze rozumieli ze nas z tysiąc człowieka weszło, y kiedyzmy pod ich oboz podiezdzali, tedy wyiechać nie chcieli mowiąc ze my znaiem sczo wy z bulszych Taborow przyszli. MarchŚcibHist 19v.
  • – O Philippie krolu Mácedońskim pisze Plutarchus. Iż gdy czásu iednego miał zwieść bitwę z nieprzyiaciołmi swoimi/ zámyśliwszy się/ iákoby miał woysko swoie vszykowáć/ y nieprzyiacielá zwyciężyć/ vsnął smáczno bárzo. A w tym rycerstwo iego przychodzi do namiotu/ wywiáduiąc się rychłoli każe bitwę ztoczyć; á żaden go nie śmie obu dzić; á nieprzyiaciel náciera bárzo. W tym gdy przecię rumor czynią około namiotu/ krol się ocknie/ y poczną mu powiádáć/ że iuż nieprzyiaciel nástępuie gwałtownie/ á ty krolu spisz/ nic o nas nie myśląc. StarKaz II, 299.
  • – Tu też już miasto na wjazd bliskich gości Oświadczając swe z murów uprzejmości Komisarzowi natenczas polskiemu, Względem traktatów z Szwedem jadącemu - Ogromne działa z rumorem puścili, Tak aże słońce fumy okurzyli I ziemia sama, gdy huk usłyszała, Z radości raczej, nie z strachu, zadrżała Ciesząc się z tego, iż cni Europy Ludzie prowadzą po niej swoje stopy. BorzNaw 149.
  • – Zatym pisaniem teraz wielkie ognie Y gęste zewsząd palili pochodnie A od rumoru az grzmiały obozy Gdy okowáne tarany y wozy, Zgromadnym ludęm rowno szykowáli Y gdy się to tam, tosam uwiiali. OblJasGór 139v.
  • – Y tak runęły ze sámá niemáła Rosstąpiwszy się zięmiá zahucáła Pioron w tym strzelił, słupy wnet upádły, Y pokruszone w przepasc iákąś wpádły, Á z ich romuru asz zawyły Lerny Y ozwały się Antry y Awerny. OblJasGór 25v.
  • – Wściekłe tákEumánides rękomá zaklęsły/ Ze Krolewskie z rumoru Pałace się wstrzęsły. KellGram 246.
  • – Krolowie Pánowie nási sami tylko apertis ostiis sine Ianitoribus ták w wielkim pod słońcem Narodom panować możecie, ktore Gwardye lubo powaga Pańska w przysionkách postáwiłá Wászych, ale nie diffidencya, nie nienawisny rumor. DanOstSwada II, 13.
  • Rumor, wrzask. Getümmel, Geschrey. rumeur, m. bruit. T III 1941.
Użycia metajęzykowe
  • - Substantiva nomina [...] Rumácya Rumor Sáfir Sákráment [...]. WojnaInst 157, 162-163