Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BACZNOŚĆ

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. baczność  
D. baczności  
B. baczność  
Ms. baczności  
Znaczenia
1. »rozum, mądrość; przezorność«
  • – Wszytkim chcze wierny a sprawiedliwy ortel naidowacz i wydawacz wedlug nailepsei bacnosczi i rozumu mego i stolka przysięzniczego wedlug prawa Magdeburskiego. KsPtaszUl 552.
  • – Słysząc o [...] wysokim rosądku y bacznosci Iasnie w Bodze Wielebnego Ie[go]Msci Xiędza Piotra Parczewskiego [...] smiem upraszac [za opiekuna]. DekrŻmud 148a.
  • – Potym zdało się wszytkim z rozsądney bacznosci By Krol w potyczce nie był, lecz w Woyska bliskosci By pod Bonczukiem siedział. DrobOpow 151.
2. »uwaga, wzgląd na co«
  • – Jeśli z ogniów tych co nie odetnie Łaskawa twoja baczność, w oka mgnieniu Stopię się jak wosk przy hojnym płomieniu. MorszAUtwKuk 256.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • mieć baczność na kogo, na co:
    • Na podlejszych wielką baczność mając i szanując, ludzkość wszelką rad im ukazował. SaadiOtwSGul 65-66.
    • – Jedno też Wy Páńskiego y Szlácheckiego stanu Osoby mieycie báczność to, żebyście w szátách y w strojách zbytkow nie płodzili, jákoście to więc czynić zwykli. GdacPan 60.
    • Maiąc bacznosc O. Przeor na teraznieisze nieurodzaie, obiecał im to [ulgę w podróżach]. KsKasUl 375.
    • – Na Symptomata, albo przymioty w takiey chorobie nie barzo uwazac trzeba; lecz na fundament y przyczynę choroby mieć baczność. BeimJelMed 28.
  • dać || dawać baczność:
    • Dadzą pilną baczność, aby sąmsiedzi we wsi mieli między sobą równy pomiar w rolach, niwach i łąkach. InwPuck 136.
    • Baczność, aby nikt w tym prowencie nie zamknął i nie ubliżył, dawać będę. InwPuck 94.
  • mieć kogo, co na baczności:
    • – My dziatki małe Y Bogu na chwałę Palmy niesiemy przytym prosziemy Bys nas z młodosci miał na bacznosci Poki ze swiata powiedziem lata. KodKon 48.
  • mieć się na baczności:
    • – Ja dziś daję audiencję posłannikowi moskiewskiemu, Z dział tu u nas dziś strzelano, ale tylko dlatego, aby chłopi, co robią w polach [...] mieli się na baczności. SobJListy 449.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dać baczność: