Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

MILCZEK

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn (pod: milczący), T (pod: milczkiem), L (; pod: milczkiem; XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. milczek  
N. milczkiem  
lm N. milczkami  
Znaczenia
1. »ten, kto milczy«
  • – Takich bowiem wino czyni: podczas miłosiernemi/ podczás okrutnemi/ czasem milczkámi. PetrSEt 407a.
  • – Milczący/ słowa się ná niem nié dopytasz. Taciturnus [...] Milczék [...]. Kn 411.
2. »milczenie«
  • – O, jak częstom westchnienia ciężkie przerywała, piersi bijąc, gdym skargi milczkiem pokryć chciała! HugLacPrag 72.
  • – Szczekałem gdy szedł Złodziey, gdy Gamrat milczałem, Pánu się głosem, Páni milczkem [!] podobałem. ChmielAteny I 483.
Podhasła

MILCZKIEM


w funkcji przysłówka

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
0
Znaczenia
1. »po cichu, nie wydając głosu«
  • – Ćwicz się, a milczkiem wszystkiego zbywaj, Niemotą razy wszystkie pokrywaj, Nie sarkaj, gdy boli, I choć kto przysoli, Nie mów nic. RecTerBar II 766.
  • – Vkradánie ábo przemykanie zową/ kiedy pies po źwierzęciu idąc/ zbiega milczkiem/ á tylko kiedy niekiedy się ozowie. [cytowane za pierwodrukiem] OstrorMyślTur 8.
  • – Patrzy Hiszpan i już jest na pół zwyciężony, Ostrych miłości strzałą w serce ugodzony. Milczkiem sam w sobie mówi: "Prze Bóg, co za dziwy W ludzkim ciele: anioł to z raju prawdziwy! ArKochOrlCz III 104.
  • – Zdarzyło się onemu [psu] po trzykroć i nocować przy nieźwiedziu, nie milczkiem, ale z oszczekiwaniem onego. ZawiszaPam 361.
  • Milczkiem. 1) stillschweigend. [...] tacitement, sans dire mot. § milczkiem poszedł swoią drogą. T III 833-834.
2. »podstępnie, zdradziecko«
  • – Przebóg, kędyż się rozum podzieje, co rzecze Wtenczas, kiedy się człowiek, mający go wściecze, Gdy niewinnego kąsa, o cnotliwym szczeka, Na spokojnego warczy albo milczkiem czeka, Gniewając. PotFrasz2Kuk II 355.
  • – Insze rzeczy (ktore my zowiem niestworzone) Zdradą żądła puszczają jadem zaostrzone. Na komora z tej miary skarżyć się nie godzi, Bo on milczkiem żadnemu stworzeniu nie szkodzi. ZbierDrużWir I 13.
  • Milczkiem. [...] 2) hemischer, verrätherischer Weise. [...] en traître; sans aboïer [...] milczkiem mię uderzył [...]. T III 833-834.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • milczkiem kąsać:
    • ~ Jeżeliby zaś kto miał psa takiego, lubo stroża dobrego, ktoryby milczkiem kąsał ludzi, tedy takiego psa powinien gospodarz na dzień zawsze wiązać przy domu [...]. DziałTWilkKutrz 188.
    • ~ A ty z chowanym tygrysem i wilczkiem Łączysz się znowu, co to kąsa milczkiem [...]. MałpaCzłow 253.
    • ~ [...] iak pies milczkiem kąsa. T III 834.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Piés gorszy co milczkiem kąsa. KnAd 840.
3. »spokojnie«
  • – Nie dbam, że milczkiem żywot mój popłynie, Że nie znam sejmów, nie sądzę w Lublinie, Że mię król nie zna i że wielkich ludzi Przyjaźń do służby rano mię nie budzi. MorszAUtwKuk 41.