Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

RĄBEK

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI (hasło kanoniczne), Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
lp M. rąbek  
D. rąbku  
rąbka  
B. rąbek  
N. rąbkiem  
Ms. rąbku  
lm D. rąbków  
B. rąbki  
Ms. rąbkach  
Znaczenia
1. »materiał«
  • – Za 6 Łokci Rąbku barzo cienkiego po zł 4 Za trzy sztuczki Rąbku sląskie[g]o po zł 12 [...]. ArchRadziw 1601 79, 1.
  • – Ták nie tylko w mięsie tłusty/ ále y smaczny/ y biały iáko rąbek będzie [kapłon]. SyrZiel 930.
  • Rąbkow cienkich sześć ćwierciowych iednę sztukę ná mieyscu kupuią po gro[szy]: 16. GostSpos V, 110.
  • – Tu wszystkiego dostanie. Osobliwie w rąbkach, płótnach cienkich i koronkach flamskich, kamlotach brukselskich, żadne miasto (tak) nie celuje. WierzbKon 158.
  • – Za rąbek dla Pani stuczek 2 17. WilczPam 14.
  • – Do zasłonek za frędzlie u za Bagazie y za stuczkie rąmbku wydalismy z 35. KunReg 73.
  • Allzu dünner Schleyer/ bárzo rzadki (cienki) Rąbek. ErnHand 40.
  • – [...] Ich habe der Iüdin Schleyer aggekaufft/ kupiłem od Zydowki Rąbku [...]. ErnHand 534-535.
  • – Bierze w ręce, y płákáć nie mogąc: cáłuie; Y lubo gdzie siedziáłá, mieysce upátruie: Lub iedwab rozrzucony, lub rąbek y krosná: Ku sobie miásto Corki przyciska żáłosna [Ceres]. ClaudUstHist 34.
  • Rąbek, crepe, fin lin [...]. KulUszDyk 161.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Iák z płatká wywinał/ iák z rąbká. Vestem, supellectilem mundam & benè compositam habet. Emunctae naris homo. Omnia eius nitida, culta, concinna, benè concinnata, tersa, polita [...]. Kn 231.
2. »to, co wykonane z tego materiału«
  • – Liszteweczek przy rąbku dwie [spis koronek]. ArchRadziw 1601 231, 2.
  • – Ták Łotrowie odeściem przywiodą do stráty Srogie y strászne Sędzie/ znędzą Prokuraty/ Iuż wyprożnią y Grody/ Wieże y Ratusze/ Vstáną pozwy/ klątwy/ dráhulce/ kátusze: Zá Chorągwie troiákie ich rzeczy záwiesisz/ Kufel/ kárty/ podwikę/ tymi ich iuż nie zbiesisz. Bo iák Mágnes żelázo/ iák ciągnie Pułnocy Pręt w Kompásie/ ták do tych káżdy Łotr poskoczy/ Kufel to iést Bachusow/ Kárty mey roboty/ A rąbek piękney Tyzby. JurkPos B3.
  • – [...] chowáią [w kościele] rąbek S: Cecyliey/ y siłá reliquii. WargRzym 76.
  • – Czemu mię niebo álbo przyrodzenie Ták nie stworzyło/ iáko tę dziewicę: Zebym te rąbki/ y miękkie odzienie Mogłá odmienić w páncerz/ y przyłbicę. TasKochGoff 155.
  • – Kobierce wzorzyste vrobiłá sobie; bisior y szkárłat odzienie iey. Szláchetny w bramiech mąż iey/ rąbek vrobiłá, y pas podáłá (przedáłá) Chanáneyczykowi (kupcowi) męstwo y ozdobá szátá iey, y śmiać się będzie dniá potomnego. BirkNiedz 172.
  • – Oná iednák niedbáiąc ná siostr swych namowy/ Ani sáydaká/ áni strzał w ręce swe bráłá: Niswego proznowánia z łowámi mieszáłá. Owszem w zdroiu swym piękne członki opłokuiąc/ A Cythorskim grzebieniem włosy rozczosuiąc; Wiele rázy onych wod/ ná ktore pátrzełá/ Coby iey też przystało/ pilnie się rádziełá: Czásem/ okrywszy ciáło rąbkiem przeźroczystym/ Leżáłá/ lub ná liściu/ lub ná zielu czystym. OvOtwWPrzem 153-154.
  • Rąbek/ v. Podwika/ Nametas. SzyrDict 372.
  • – Aliści coraz jeszcze większe smutki nowe niż w rozstaniu małżeńskim, łzy gorzkie, grobowe, którymi ośm miesięcy z słusznych przyczyn wiela oblewa żona w domu stratę przyjaciela, a gdy miesiąc dziesiąty już osusza oczy, płachtę z siebie złożywszy, rąbkiem głowę toczy. HugLacPrag 72.
  • – Ona znienaczka, na nie spodziewánych Gości zpoyzrzawszy, w iagodach rumianych, Rąbkiem zakrywa przyrodzone kwiaty, Y płec zacłania [!], y stroy kraięm szaty Głowę matonęm zaras przyodziáła, Y do Kownaty, co prędzey Vść Chciáłá. OblJasGór 118.
  • – Y lezy dotąd: y ták nie zemsczony Ma leżec Ludgierd niewinnie zgładzony? Hey płci panienska, y ty cná miłości, Dzwigay tarcz zemstą, twey to rzecz dzielności Ia oto zaras z tych murow wypadnę Y nikt nie uyrzy, iak się znich wykradnę Rabki y miékkie zruczę to odzienie Y odmienię się w twardszę [!]przyrodzęnie Węzmę piesczoney miasto iedwabnice Pancerz y głowę ubiorę w przyłbicę Y tak w zele zie do boiu Krwawego Poydę ná pomstę mégo zábitego. OblJasGór 67v.
  • – Iedná chusteczká/ iedná krayká/ ieden cień przechodzącego Apostoła obłożne choroby leczyły; Tu cáły/ IEZVS w tym czystym rąbku uwiniony/ pod przyiętym cieniem pokryty/ powity/ nie cień ále istotnie obecny Bog/ obecne żywe z duszą y Bostwem ciáło/ ręce y rámiona Boskie są/ á przecię ták słábo z záleżałych nás barłogow nászych dźwigaią! BujnDroga 231.
  • – Tego sie też doma[ga]li, ażeby gierada nie gineła tym dzieciom, co pozostała po matce ich, a mianowicie chusty, suknia breklestowa, lazurowa katanka podszyta, kitlik jeden muchajerowy, fartuchów 2, koszulek 4, rąbek, odziemnic 3, krowa jedna, skrzynia na nogach [z] zamkiem. ActScabVet 108.
  • – Naprzód: Kożuch przechodzony niezły barani; item zielona suknia morańska przechodzona białogłowska; kształt muchajerowy zielony, nowy; kształt czarny, bękartowy; rąbek białogłowski nowy, cienki [...]. ActScabVet 76.
  • – Sidonski rąbek piersi kryiąc zdobi AEgypską igłą jedwab posciągany Ciało na widok jak przeż [!] sieć sposobi Ukazuiący pierś w kształt pomagrany. LucChrośPhar 332.
  • – Y ułąmawszy gáłąź długą w krzaku Wywiesiłám ci rąbek moy dla znáku, Ażebyś wiedział, kogoś tu porzucił Y w niepámięci swoiey się ocucił. OvChrośRoz 130.
  • – [...] W ręku dzidá ogromná, obłokow się tyka, Cięki rąbek Gorgonę ná piersiách zamyka [Atena] [...]. ClaudUstHist 14.
  • – Tegoz Roku IM Pana Andrzeia Korycinskiego Iey Mosc Pani Vrsula Małzonka iego Na dzien Niepokalanego Poczecia Naswietszey Panny Mariey Matki Bozey darowała na ołtarz Braczki Zywiecki Obrus roznemi Iedbawiami [!] ze Złotem na Rąbku robiony Na Ktorym Miásto wzorow Mysteria albo Taiemnice Naswietszey Panny z OPisma Swietego są wychawtowane y subtelno wyszyte. KomonDziej 129v.
Przenośnie
  • Noc ná się byłá rąbek z gwiazd włożyłá/ A niebo iásn e [!] świeciło pogodnie: Iuż y Cynthya pełna prowádziłá Swe złote wozy miedzy mnieysze ognie.TasKochGoff 161
  • IVż też czarnáwa noc z miękkiego łoná Wielkiey mácierze ná świát wychodziłá: Y od lekkiego wiátru prowádzoná/ Nieprzepłáconą rosę przynosiłá. Y z wilgotnego rąbku winne groná/ Zbożá/ y zioła/ y trawy kropiłá: A wolne wiátry cicho powiewáły/ Y sprácowánych ludzi sny głaskały.TasKochGoff 354
  • Choć beli twárdzi/ przedsię się zmiękczyli Obáy Rycerze/ y podszedszy blisko: Długo ná piękne płáwáczki pátrzyli/ Kiedy swe lube kończyły igrzysko. Wtem pełne piersi iedná w oney chwili/ Y pod piersiámi/ insze członki nisko Vkaże/ y to co wzrokowi miło/ Dálsze swem rąbkiem iezioro zákryło.TasKochGoff 394
  • Zá temi słowy woysko ochotnieysze/ Teskliwe świtu czekáło ránego: Nigdy powietrze nie beło pięknieysze Y pogodnieysze/ iáko dniá onego. Piękna iutrzenka śmiałá się iásnieysze Biorąc promienie/ od słońcá złotego: Niebo bez rąbku/ y nád zwyczay świetne/ Chciáło ná dziełá pátrzyć ták pámiętne.TasKochGoff 527
  • Noc zátym rąbek swoy rospościerała Y w złote gwiazdy niebo Vbierała, Przy ktorych piękna Cynthya pochodnie W twarzy paliła rozwiiaiąc ognie, A zgor wysokich przychodziły cienie Po głuchych polách Kochaiąc milczęnie [.]OblJasGór 67v
  • Widzieć Kaskady, iák przez drobne ząbki Zyłkámi ze skał, subtelnemi płyną, Potym się w cienkie rozlewaią Rąbki, Znać z kąd wychodzą, niezgadniesz gdzie giną.DrużZbiór 249
Znaczenia niepewne
1 a. 2:
  • Rąbek/ v. Podwiká/ Płótno cięnkie. Szátá cienka. Kn 905.
  • Rąbek Sindon. SłowPolŁac 67.
  • Rąbek, g. rąbku. 1)Schleyer ein Zeug. 2) Haupt Schleyer der Weiber. 10 linon; linomple, m. 2) voile, m. dont les femmes se couvrent la tête. iak z rąbka zrobione; iak z rąbka wywinął. es ist ser niedlich; als wenn es gedrechselt wäre. il est tiré sur le volet; il est fait à peindre. T III 1819.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

od przysł.: Iák z płatká wywinął/ wszytko v niego.
  • – Iák z płatká wywinął/ iák z rąbká [wywinął]. Vestem, supellectilem mundam et benè compositam habet. Emunctae naris homo. Omnia eius nitida, culta, concinna, benè concinnata, tersa, polita [...]. Kn 231.
Użycia metajęzykowe
  • - [...] przymrozek rąbek rachunek rátunek rozsądek [...] in u genitivum terminant; ut ádámászek ádámászku, ánimusz ánimuszu etc. WojnaInst 30