Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KROM

przyim.
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1608
Formy gramatyczne
krom  
Znaczenia
1. »z wyjątkiem kogoś lub czegoś«
  • – Tak nikomu przystępu nie da przykra skała Krom ptakow, ktore w skrzydła natura vbrała. ArKochOrl 17.
  • – [Poganin] czynił przysięgi Nie chodzic w inszem Helmie, krom co w Aspramoncie Otrzymał, zabiwszy go Orland na Almoncie. ArKochOrl 5.
  • – Nowin nie mam krom Cudzoziemskich ale y tych nie głodzienes WM. OpalKListy 75.
  • – Nie mam złotá y krszyny Krom duchny á pierzyny Com wam winna dla Bogá Bábinka ubogá. KochProżnLir 195.
  • – Foctius odpowiedział, iż tey nie moze táięmnice otworzyć komu innemu krom Cesárzá, dla ktorego támtá Księgá byłá nápisána. TylkStrom 84.
  • – Cesarz zaś maiąc Decyusza; co go W walney potycżce pod Mutyną złowi (Wódz był Antona) y scierał się srogo Vcżcił, vraczył, przytym nie odmowi Puścić go, gdzie chciał; ow iuż nidokogo Krom do pierwszego Hetmana się bierże. ChrośKon 137.
  • – Innych słow z sercá do ciebie nie rzekę Krom, że się palę, goreię y piekę [...]. OvChrośRoz 220.
  • – [...] nauczył go [Dioskorusa] tedy czart iako miał zrobic kaganiec taki, ktory pokiby się palił ktoby kolwiek krom niego wszedł do pokoiu Belliny, tak miał zasnąc ze się dobudzic niepodobna była [...]. HistŚwież 22.
2. »poza kimś lub czymś jeszcze ktoś inny lub coś innego«
  • – A Cyrkásowie po oboiey stronie/ Straż iego wierna/ stali mu ná oku: Ci krom káracen y oszczepow/ bronie Krzywe nosili v iednego boku. TasKochGoff 422.
  • – Podobno to vráziło powagę Dwoch Statistow, że krom nich iest kto, co by do rządu Rzeczyposp[olitej] y do rad należał. LubJMan 81.
  • – Ale krom wielu cnot pomienionego Pana, niemogę przepomniec y tego, Iako był Iasney Gorze osobliwy Patron [...]. OblJasGór 21.
  • – Ná wyżywienie młodey gadziny krom pośládow, trzebá dáć zboża ná Rok docta proportione według drobiu y ordynaryey. HaurEk 35.
  • – Te są skutki/ krom wielu innych dosyćuczynienia/ ták naznaczonego od Kapłaná ná spowiedzi/ iako z dobrey własney woley [...]. BujnDroga 104.
  • Krom pacierzy kápłáńskich, codzień koronkę do Nayśw: Mátki mawiał. NiesKor II 67.
3. »bez kogoś lub czegoś«
  • – Ty sam, Boże, Mści sie krzywdy, wszakeś zwykł, gdy ją kto bez winy Znosi od przyjaciela krom wszelkiej przyczyny. VerdBłażSet 6.
  • – [...] przypomniawszy sobie Adrastus senswoy krom wątpliwosci Tideusowi Deifilę. Polinikowi Argią dał w Małzenstwo. PotPrzyp 13v.
  • – Mátká jego Pánną byłá/ Pánną byłá/ krom Męża go porodziłá [...]. KancPol 79.
  • – Przetoż nád wszytko proszę, ábyś w Bogá Twego Vwierzył, a prędzey się brał do Chrztu Swiętego Krom zwłoki [...]. DamKuligKról 52.
  • – Bo Caezar własney ufaiąc dobroci Bez gwardyi; krom wart mieyskich; zawsze chodził [...]. ChrośKon 2.
  • – To ma, kto się w Miesięczney pełni ná świát rodzi, Ze pościánách krom zdrowia náruszenia chodzi [...]. PotPocz 64.
Związki frazeologiczne

  • krom oczu:
    • – Ludzi pobożnych i Boga miłujących obyczaje jednakie być mają tak w oczy jako krom oczu: aby o ludziach krom oczu źle nie mówili, a w oczy nie chwalili. SaadiOtwSGul 79.
    • – Drugi sie takze znaydzie co sie w sobie kocha I co sobie pochlebia ze go wszyscy chwalą I ze mu pochlebi[a]ią O wielki[z] to człowiek W naszey Rzeczypospolitey to w oczy, a krom tych [oczu] Zdrayca Oyczyzny fałszyrz szalbierz Machiawel [...]. OpalKSat 104.