Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

DOBIJAĆ

czas. ndk
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L (cytaty pod DOBIĆ), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
dobijać  
lp 1. os. dobijam  
3. os. dobija  
lm 3. os. dobijają  
lp m 3. os. dobijał  
lm 2. os. dobijajcie  
Znaczenia
1. »zabijać kogoś lub coś bliskiego śmierci, zadawać śmiertelny cios rannemu, przyspieszać uderzeniem zgon«
Rekcja: kogo czego; kogo co

  • ~ [...] iuż nie dobijaycie/ Rácżey żywo poimaycie [...]. JurkScil Dv.
  • – Nayduią się tacy w świecie nowym synowie/ ktorzy taką cześć wyrządzaią rodzicom stárym: iż ich dobiiaią/ y iedzą: iako my insze mięso; a za vczciwość to poczytaią. PetrSEt 396.
  • CorMorszACyd 189.
  • – STOLARZ Z DOKTORA Przedtem chorych dobijał, teraz trunny robi, Tak dwojakim rzemiesłem jeden cmentarz zdobi. MorszAUtwKuk 68.
  • ~ Dobijam ich schlage vollen Tod. DobrGram 313.
  • – Rzeźnik dobija Wołu/ Krowy. Der Fleischer schlägt vollends Ochsen todt. DobrGram 451.
  • – [...] Gdy dobiiał ostatki ludu Poganskiego sam Markward poimany został u Wieniawy Iana Długosza ktory dokazał był sławy [...]. DrobOpow 105.
  • – Trzebá umrzeć, nie tylko Chudzinom, ktorych powiedacie, frásunki gryzą, prácá przytępia, głod dobija, ále y wam Pánowie. GdacPan 114.
  • ~ Podniosłeś z czártem, z świátem, z ciałá swego wolą, Bunt ná Boga? nie dziwuy ze trzy groty kolą. Kole on Stephan grzeczny nadobna Zofia, Kole kochány Ierzy, nie kole dobiia. PotPocz 129.
  • ~ W dzień Bożego Wstąpienia o zachodzie słońca, w dzikich polach spotkałem się z niedźwiedziem bardzo wielkim, którego samotrzeć na koniach goniąc, bez strzelania spisami alias dzidami zabiliśmy; szczwacza mego Stawińskiego chcącego dobijać, gdy się świeżył, za nogę porwał i szkodliwie zeżwał. ZawiszaPam 75.
  • – Kilkadziesiąt tysięcy ná placu położył, Ziewaiących dobiiał, by ktory nie ożył [Dawid]. DrużZbiór 67.
  • ~ Obywatele támecżni w piasku ostre kryią oszczepy żelázne, lub haki, ná ktorych z iáskiń wyłażąc swoich, lgną [węże] y wnętrzności przerzynáią swoie, interim Ludzie ná to pilnuiący, po kątach ukryci wypadáią, dobiiáią. ChmielAteny I 502.
Przenośnie
  • Nie położyłci żadnego nieprzyiacielá iák żywo ná plácu, ále kuflem nie iednego przyiacielá pod stoł podbił. sume arma, sume vasa. i ztąd podobno Polski zwyczay urosł: trąmbić iák ná woynę do stołu. bo tám przyiáźni się dopiiáią, chciałem powiedzieć: dobiiáią, co sklenicá to oręże, co wilkom to strzelbá. sume arma, sume vasa.MłodzKaz IV, 578
2. »zadawać ciosy, uderzać, bić«
Rekcja: komu

  • Dobiiam/ ábo dobić komu/ vide. Wybić kogo. Kn 127.
3. »bijąc co wtłaczać, wbijać głębiej«
  • ~ Mozdzierz w ten sposob się nábiia. Wymiar prochu proporcyonálny ciężarowi ná przykład bomby, sypie się w mozdzierz. I reszta mieysca dla prochu w mozdzierzu naznaczonego, ieżeli prożna zostaie? sianem się wypełnia. A potym darniem według wewnętzney [!] cyrkumferencyi mozdzierza, dobiia. BystrzInfArtyl P2.
4. przen.  »powodować u kogoś zły stan psychiczny, np. uczucie strachu, zwątpienia, przygnębienia«
Rekcja: kogo czym

  • – Dosyć cierpię Elviro! niechciey mię tą wrzożką [!] Strászyć, y boiazliwą dobiiáć przegrożką; Chciáłabym gdyby można obu się uchronić. CorMorszACyd 189.
Użycia metajęzykowe
  • - Doiadam czégo/ vide. Dobiiam. Kn 132
  • - Dobiiam, v. m. F. dobiię [...]. T III 228