Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

DZIAD

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. dziad  
C. dziadowi  
lm M. dziadowie  
D. dziadów  
B. uż. nosob. dziady  
Znaczenia
1. »ojciec ojca lub matki; przodek«
  • – Masz prawda z kąd brać pochob do wielkiey Dzielnosci przeglądaiąc się w Aktach swey Starozytnosci ktore z Dziadow z Naddziadow takiey Stymy były ze podobnoby serce kamienne z miękczyły. PasPam 273.
  • – Nie myślę o żadney ich reparacyi, przez wzgląd osobliwy na Antecessorow swoich, mowiąc, iak moy ociec albo dziad mieszkał, tak y ia mieszkać ch[c]ę bez żadney odmiany. LeszczStGłos 2.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dziad z babą:
    • – Dał Pan Bóg rodzicielce mojej z powtórnym małżonkiem syna Jana [...] Patrini byli: dziad z babą. WierzbKon 132.
    • – Iako nieme głąbie Rowno Dziady z babami wkrzywe karki rąbie [Turek]. PotWoj 109.
Związki frazeologiczne

  • z dziadów i pradziadów:
  • »z przodków«
    • – Niech Ultimus Domus Iagiellonicae Pullus [ostatnie pisklę jagiellońskiego domu] iako z Dziadow y Pradziadow soich pod tą koroną na tym Tronie [...] Spokoynie dni swoie skonczy. PasPam 196v-197.
2. »starzec«
  • – Iuz go poczęli Siekac. Skoczył Dziad iako Sarn pod Marszałka. PasPam 243v.
  • – Stanąwszy w karczmie na noc jeden szlachcic zimie, Aż dziad pijany babie na podołku drzymie. Niech mi ten dziad nie pierdzi, idź z nim za piec babo, Tu mi ścielcie. A owa: napierdzić już słabo, Napierdzi Bożą łaskę; jeszcze wżdy bznie tęgo. PotFraszBrück II 358.
3. »żebrak«
  • – Y dziadowi wymię Boze biorącemu powiedzieć pytaiącemu y Sprawić się do kąd idę niegotowem de Negare Pogotowiusz WMM Panom iako zacnym Zołnierzom. PasPam 155v.
  • – Tak tedy czynili niebozęta Strugali tyczki pstro a biało farbowali iak owo laski dziadowie robią a proporczyki Płocianne. PasPam 99v.
Podhasła

DZIAD


Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
»przezwisko Stefana Czarnieckiego«
  • – Wysłał [generał Montecuccoli] iednak Officerow z pewnym traktatem ktorych gdy obaczył Dziad Skoczył iako piorun kunim Supponendo [rozumiejąc] że Generał wyiezdza alec jak obaczył że kto inszy stanął y obaczył Legacyią. PasPam 71-71v.
  • – Stalismy tedy w obozie ale przecię nasz dziad nigdy nieproznował. PasPam 72v.