Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

MRÓZ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1656-1664
Formy gramatyczne
lp M. mróz  
D. mrozu  
Ms. mrozie  
lm M. uż. nosob. mrozy  
D. mrozów  
Znaczenia
»o bardzo niskiej temperaturze, zimno, ziąb«
  • – Zima tego Roku była własnie Włoska bo wszystk[a] bez Sniegu y mrozu. PasPam 257v-258.
  • – Ludzie orali y siali w ten czas kiedy naycięszsze bywaią mrozy. PasPam 258.
  • – W przewodny Tydzien Snieg y mróz wielki. PasPam 258.
  • – Zimy tego Roku nie było nic, ani Sniegu, ani Mrozow. PasPam 282.
  • – Napaliwszy ogięn do rozgrzewania kielicha bo mróz był tęgi Te Deum Laudamus spiewano az się polessie rozlegało. PasPam 61.
  • – Gronlandya ma [...] wiele ryb [...] ktore łowią in Ianuario y Suszą na Mrozie. PasPam 71.
Związki frazeologiczne

  • bać się czego jak kwiatek mrozu:
    • – Boś ty tam, bracie, tak napsował wina, Że się tak boją winnice morsztyna Jak kwiatki mrozu. MorszAUtwKuk 52.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Związki frazeologiczne

  • mróz trzaskający || trzaskący mróz (sz. zm.):
  • »bardzo silny mróz, powodujący także skrzypienie śniegu pod nogami«
    • – 7. S - Mróz trzaskający w nocy i w dzień, z rana śnieg trochę padał. ChrapDiar I 178.
    • Mróz srogi, trzaskający i pogoda piękna. ChrapDiar I 184.
    • – W nocy potężny mróz trzaskający, w dzień także mróz i nic nie ugrzało, pogoda piękna. ChrapDiar I 188.
    • – Srogi mróz trzaskający, jednak bez wiatru, śnieg polatywał czasem. ChrapDiar I 377.
    • – Planety znaczne, których sprawy słucha Tak mokre morze, jako ziemia sucha! Wy piękną wiosnę i lato gorące, Opatrzną jesień i mrozy trzaskące W zwyczajnym na świat prowadzicie torze, Odmieniający niebo, ziemię, morze; Na niewidzialnym popiętrzywszy wody Powietrzu, w mokre z zgęszczonych chmur grody Deszcze i grady, gromy, lici, rosy Spuszczacie, czerstwiąc albo rażąc kłosy. PotPieśRKuk I 482.
    • – Kiedy owo kto ná rynku stoiąc, gadáiąc, z-kompányią czás trawiąc, á nie zmárznie, á do Kościołá przyszedszy, záraz okrzepnie, to ten nie in Spiritu venit, nie w-duchu przyszedł. kiedy wygoliwszy się zdrowo stać przed Iegomoscią czapkę zdiąwszy, choć ná trzáskącym mrozie, á w-Kościele záraz przy Mszy S. odkrywszy głowę, kátáru, iako on powiádá, nábędzie, nábędzie, nie venit in Spiritu, i ten nie przyszedł w-duchu. MłodzKaz IV, 4554 [455].
    • – Ty żyiesz! iák wiele álbo rękę/ álbo rámię/ dopioro? dopioro złamało? ty wcále zostáiesz! iák wiele mrze głodem? ty do gotowego stołu siádasz! iák wiele nágo/ odárto/ ná gnoiu w trzáskące mrozy leży/ ciebie odziewaią/ tobie ná kominku suche drewká ukłádaią! BujnDroga 373.