Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

DOBRO

rzecz.
n
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   dobro
D.   dobra
N.   dobrem
liczba mnoga
M.   dobra
D.   dóbr
B.   dobra
Ms.   dobrach
Znaczenia
1. »to, co pod względem moralnym, oceniane jest pozytywnie«
2. »dobroć, skłonność do czynienia dobrze«
3. »majątek, dobytek«
  • – Pod Czarem Moskiewskiem Poddanstwo przyiął y dobra wszystkie od Moskwy zawoiowane trzyma w Smolenszczyznie. PasPam 186.
  • – Wszystkich tych ktorzy [...] nas urazali przyimuięmy do Czci y Dobr wszystkich Dziedzicznych. PasPam 210v-211.
  • – A ta Summa propter meliorem Certitudinem [dla lepszego zapewnienia] zapłacenia ze by im natych ze dobrach a sekurowana była. PasPam 216v.
  • – Przyszedł tedy Ordynans od krola do Woiewody aby na Dni Wielkanocne tu Woysko rozłozyc brzegięm Podlasza wdobrach Szlacheckich. PasPam 81.
  • Dobra to są Sapierenskie [sapiejeńskie]. PasPam 99.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • administrator dóbr królewskich:
    • Administratorom dobr naszych krolewskich [...] wiadom czyniemy. PasPam 151 r.
  • :
  • abalienacja dóbr:
    • – Na indigenatus, frymarki, donacyje i abalijenacyje dóbr królewskich żadni w Koronie pozwalać nie mają. [1600] AktaPozn I/1 224.
    • – Na żadne abalijenacyje dóbr R. P., indygenaty, nobilitacyje pozwalać ichm. panowie posłowie ullatenus nie będą. AktaKrak III 220.
  • dobra do czasu powierzone:
  • »wartości materialne, tu: rozkosze świeckie«
    • – Są to prawda [...] dobra do czasu Człowiekowi powierzone ale onych według samego trzeba zazywać dawce. PasPam 281v.
  • dobra duchowne:
    • – Woysko rozłozyc brzegięm Podlasza w dobrach Szlacheckich [...] Boiuz krolewskie y Duchowne niemogły Sufficere [wystarczyć] zroynowane od Nieprzyiaciela y od Woyska Litewskiego. PasPam 81.
  • dobra królewskie:
    • – Dzierrzawcom y Administratorom dobr naszych krolewskich. Tudziesz Woytom Burmistrzom y Raycom po Miastach y Miasteczkach wiadomo czyniemy. PasPam 151.
    • – Woysko rozłozyc brzegięm Podlasza w dobrach Szlacheckich [...] Boiuz krolewskie y Duchowne niemogły Sufficere [wystarczyć] zroynowane od Nieprzyiaciela y od Woyska Litewskiego. PasPam 81.
  • dobra szlacheckie:
    • – Przyszedł tedy Ordynans od krola do Woiewody aby na Dni Wielkanocne tu Woysko rozłozyc brzegięm Podlasza w dobrach Szlacheckich [...] Boiuz krolewskie y Duchowne niemogły Sufficere zroynowane od Nieprzyiaciela y od Woyska Litewskiego. PasPam 81.
  • dobra stołowe:
  • »dobra, z których dochód przeznaczony był na utrzymanie dworu królewskiego; ekonomie«
    • – Ieszczeby tu usłyszec Iok MSCi y Rzpty Deklaracyią nietak zaraz zabierac się ad violenta media [do gwałtownych środków] [...] na dobra Stołowe Iok MSCi zadnego nie maiąc respektu. PasPam 141v.
4. »korzyść, pożytek; szczęście«
  • – Ktoz nieprzyzna Iok MSCi o koło dobra Pospolitego Pieczołowania. PasPam 216.
  • – Atoz masz Miłosciwy krolu Effectum niecnotliwych konsyliarzow, ktorzy nie twoie dobra ale swoie prywatne upatruiąc Interessa, do tego cię swoięmi przyprowadzili radami. PasPam 228.
  • – Prosiłem Maiestatu ze by Łaską Ducha Swiętego raczył nakłonic Serca nas wszystkich co by mogło bydz z iego Swiętą Chwałą a z dobrem Oyczyzny naszey. PasPam 232.
Podhasła

DOBRA


Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
»dla dobra, dla pożytku«
  • – IkMSC [...] Dobra tey Oyczyznie daruie wieczną Amnestyią. PasPam 208.
  • – Został ubespieczony y Upomniony IkMSC iako wszystkie swoie dobra tey Oyczyzny Darować raczył urazy. PasPam 209v.
  • – Urazy nasze wprzod powinnosci Chrzescianskiey, apotym dobra tey Oyczyzny szczerze daruięmy. PasPam 210v.