Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ALFABET
rzecz
m
, *ALFABETA
rzecz
ż

W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T (alfabetpod: wybieram), L (alfabet; XVIII), SWil (alfabet), SW (alfabet), SJP (alfabet)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn


Najwcześniejsze poświadczenie: 1624-1639
Formy gramatyczne
lp M. m alfabet  
D. m alfabetu  
ż alfabety  
Ms. alfabecie  
Etymologia
łac. alphabetum, z gr.
Znaczenia
1. »zbiór wszystkich liter jakiego pisma ułożony według przyjętego porządku, abecadło«
  • – Rozmaitymi inszymi sposobami może się dać znać komu, to jest w dzień uczynić dym z słomy, w nocy płomieniem od ognia albo ognia podniesieniem raz i drugi i trzeci, to jest według porządku alfabety A, B, C, D, E i dalej mówiąc. AquaPrax 234.
  • – Brazylijscy Inquilinowie nim Luzytanow podlegali gubernij, na krytyczną censurę zasłuzyli, ze walphabecie swoim trzech niemieli liter F. L. R [...]. MikSil 280.
  • – [...] y alfabetu liter nieznał [Szymon, teolog paryski], ktorego obiecadła ledwo przez lat dwie nauczył się od małey dzieciny. MikSil 285.
  • – Uczeni zaś y Mnisi Ięzyk Kopteyski maią in usu, ktorego Alphabet skłáda się z liter 23. ChmielAteny II 644.
Związki frazeologiczne

  • porządkiem alfabetu || wedle porządku i alfabetu:
    • – Regiestr Herbow Szláchećkich, wedle porządku y Alfábetu poráchowány. PotPocz 6 nlb.
    • – DĄB porządkiem Alfábetu pierwszy swemi ex patiatur gáłęziámi, według Pospolstwa opinij lat 100 rosnący. ChmielAteny I 539.
Przenośnie
  • W tym wieku insza alfabetu szkoła, Damę mysz ztrwoży, oná k záwoła.DrużZbiór 465
2. »szyfr; klucz do szyfru (?)«
  • – Wybieram, v. m. F. wybiorę. [...] 6) zusammen suchen, aussuchen. [...] 6) ramasser, assembler. [...] 6) z pilnością z tego pisma taiemnego litery na alfabet wybrałem. T III 2650.
Odsyłacze