Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*AUKSYLIARNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1686-1721
Formy gramatyczne
lp M. ż auksyliarna  
D. n auksyliarnego  
B. ż auksyliarną  
n auksyliarne  
N. m auksyliarnym  
ż auksyliarną  
n auksyliarnym  
lm M. nmos auksyliarne  
D. auksyliarnych  
C. auksyliarnym  
B. mos auksyliarnych  
nmos auksyliarne  
Etymologia
z łac. auxiliaris
Znaczenia
»pomocniczy, posiłkowy, wspomagający«
  • – Ani wiele auxiliarna na ten czas Szwedzka wskorała potęga. KołTron 158.
  • – Zwycięstwa walne Swiatu całemu za kredensem Auxyliarnym; znamy konsensem Ze uwolnione wielowładne panstwa [...] wdzięczne wpokoju prowadzą chwile. MikSil 73.
  • – U nas zaś w Polszcze [...] to Nieprzyiacielska, to Auxiliarnych, to Protektorskich, to własnych Zołnierzow nielitościwa ręka tak wiele iuż nie tysięcy, ale Milionow, Miliony wymęczyła. DanOstSwada V, 19.
  • – Ten Sarráko z Partyą swoią auxiliarną Chrześcian z Egyptu wypędźiwszy, y kray sobie ulubiwszy, tam osiadł, KALIFĘ w siły słabego z Krolestwá wyzuł, wtrącił do więzienia, zostáwuiąc mu tylko Rządy Duchowne, á sobie Krolewskie. ChmielAteny II 728.
  • – Wankona Xiążęcia Mazowieckiego zniosł [Łokietek], i auxyliarnych z nim Krzyżaków. ŁubHist 40.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • auksyliarne wojsko (sz. zm.):
    • – [...] upewniamy, iż wszelkie pretiosa Iura Libertatum et Immunitatum tudźież Pacta Conventa dotrzymamy, y nienaruszenie zachowamy, z tym się obowięzuiąc, iż po skończoney iakimkolwiek sposobem woynie Szwedzkiey, zaraz auxiliarne woyska Nasze wyprowadziemy, y nigdy onych w granice Korony Poskiey y W. X. L. niewprowadziemy [...]. KonstLub 90.
    • – Acz tak kilkokrotną inkursyą nieprzyiacielską, iako też przechodami własnych y Auxyliarnych woysk na Szlaku będąc, extremé prawie zniszczony, widząc iednak in urgenti nesessitate auctionis woyska wszystkich Woiewodztw y Powiatow W. X. L. na Podatek po złotych cztery z Dymu Generalną Zgodę, lub Pospolite ruszenie viritim, lub też pomieniony Podatek in vim eiusdem auctionis woyska deklaruie. KonstLubLit 126.
    • Anno 1710. Zaczęty adversante Fortuna, bo z Prus wyjechawszy, częścią nas ciężkie premebant maligny, że powałem leżeć przyszło; częścią wiadomoście o ruinach w domu, kiedy jedne pozajeżdżali Malignantes, drugie przez auxiliarne wojska funditus zrujnowane. ZawiszaPam 28.
    • – Nie powinien był żadnym sposobem wchodzić w te traktaty bez króla Augusta i rzeczypospolitéj, jako skolligowany przeciwko Szwecji; ale przecie tyle awantażu miała z tamtego traktatu rzeczpospolita nasza, że już nie mógł car dłużéj w prowincyach królestwa polskiego rozkładać wójsk swoich, które to aż do tego roku, sub specie et nomine auxiliarnych wojsk przeciw Szwedom, przez 14 lat mało co wychodząc z Polski i Litwy, gościły w państwach rzeczypospolitéj, dokąd swoich interessów o naszym chlebie nie wyrobił car z koroną szwedzką, a dopiąwszy swego porzucił nas. OtwEDziejeCzech 335-336.
    • – Dnia 4go września, po odprawionej batalii pod Belgradem kędy 180 tysięcy Turków było, z innemi auxiliarnemi wojskami pod komendą Renegata Bonewala Francuza, wojsko chrześciańskie zbite, wiele Generałów godnych tak zabitych, jako i rannych padło z klęską wielką. KronZakBarącz 199.
    • – Było in usu Polakom, auxiliarnych WOYSK záciągać in hostem; iako Bolesław Krzywoust Ruskich záżył sił: potym iego Succesores záżyli in suppetias Tatarow, daiąc zá to Honorarium 2. tysiące kożuchow według Piaseckiego: Byli Socii Polákow ná woynách Pruscy Xiążęta. ChmielAteny II 408.
    • – Uformowáła się potym BIZANTINORUM RESPUBLICA, Wodzow sobie kreuiąca, Bytynow Páni, krolow Egypskich zá Protektorow, nie zá Panow uznáiąca. Wsprzyiałá też Rzymianom, ná Woynách Sylli, Lukulla, y Pompeiusza, woysk auxiliarnych dodáiąc. ChmielAteny II 455.
    • – On siłom nie ufaiąc swoim, od Sołtaná Syriyskiego záciągnął Woyska auxiliarnego pod kommendą Hetmána Sarrákona, co znáczy z Egypskiego ięzyka, Paná Pewnego, utwierdzonego. ChmielAteny II 728.
    • – Lubo świadczy Koiałowicz, że TATAROM TAURYKANSKIM KAZIMIERZ IV. IAGELLONCZYK Haná nádał Mendligereia, záco tenże przeciwko Prusom auxiliarne obiecował Woyska [...]. ChmielAteny II 730.
    • – Długosz dodaje, że ten Rok dla Polaków był szczęśliwy, bo i pod Tucholą Auxyliarne Niemieckie Woyska znieśli, jako i pod Golubem, także pod Bardowem na Spiszu Zygmunta Cesarza najazd Niemiecki znieśli, według Dług. lib: 2. ŁubHist 52.