Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ADAMASZEK I

rzecz.
m
Warianty fonetyczne: ADAMASZEK I, *JADAMASZEK
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. adamaszek  
D. adamaszku  
B. jadamaszek   || adamaszek  
N. adamaszkiem  
lm M. adamaszki  
D. adamaszków  
Etymologia
śr. łac. adamascus
Znaczenia
»cenna tkanina jedwabna, jednobarwna, o wzorzystym splocie; ubiór z tej tkaniny«
  • – (Izba iadalna) obita adamaszkiem błękitnem. NiemPam 44.
  • – Podobno adamaszki/ axamity/ altembasy pięknieysze u was będą niż słońce. BirkNiedz 223.
  • – Czemuby v nich w Kramách nie widáć Adámaszkow owych flandrowánych? GrodDysk Dji.
  • – Czemu onych Adamászkow z Fladrem tám gdzie ie robią nie przedáią, GrodDysk Dji marg.
  • Adámászék/ Sericum florulentum. Kn 4.
  • – Xięzna Neuburska Pani i dobrodzieika moia [...] małzonce moiei Czamare wisniowego adamaszku [...] darowała. VorLetSkarb 181-182.
  • – Mam tu [...] dobre iedwabnice, Czamlet/ Jadamaszek/ Aksamet. PolPar 55.
  • – Kupiłęm nanie umyslnie w Poznaniu Pultynek Specyalny [...] Adamaszkięm karmazynowęm podkleiony. PasPam 80.
  • – [Pani] Sama się też ubierze w adamaszek cudnie. WierszForBad 164.
  • – Ztąd [z Damaszku] Adamászek wziął originem y zowie się Tela Damascena: ztąd y zelazo na pałásze wyśmienite, Demeszki zwáne wychodzi; koło tego Miastá wiele nágo chodzi ludzi, máiących się zá świętobliwych, że Adáma podobno náśladuią. ChmielAteny II 508509.
  • – Ciało iego [Dawida] pogrzebione w Ieruzalem w mieście Dawidowym na gorze Sion w grobie białego marmuru, gdzie meczet teraz Turecki, y grob ten adamaszkiem czerwonym poktyty. ChmielAteny III 133.
  • Adamaszek. Damast. damas, sorte d'étofe. T III 2.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chiński adamaszek:
    • – Pościel onych [synów] do lat sześciu: dwa materace włosiane [...] kołderka i pawilonik z płotkiem, kitajczane a barziej jeszcze chyńskiego białego adamaszku, który się zawsze prać może, rzecz srodze czysta i trwała. RadziwHDiar 186.
Przenośnie
  • Pytasz mnie: co to są fraszki? - Dawno rzekł ktoś adamaszki. Po nich zaś kładę bajki: Wszelkich kolorów kitajki.KorczFrasz 3

*ADAMASZEK II

rzecz.
m
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1674
Formy gramatyczne
lp N. Adamaszkiem  
Znaczenia
ekspr., indyw. nazwa osobowa »Adam«
  • Diminutivum do Drużby. IAná zowię Jachnikięm/ Stánisławá Stászkiem Y ia ciebie Adámie/ nazwę Adámászkiem. KochProżnEp 111.
*JADAMASZEK p. ADAMASZEK I