Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ARENDARZ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: ARENDARZ, HARENDARZ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. harendarz   || arendarz  
D. arendarza   || harendarza  
C. arendarzowi  
B. arendarza  
N. arendarzem   || harendarzem  
Ms. arendzarzu  
lm M. arendarze  
D. arendarzów   || arendarzy  
C. arendarzom  
B. arendarzów   || arendarze  
N. arendarzami  
Ms. arendarzach  
Etymologia
śr. łac. arendarius
Znaczenia
»ten, kto trzyma co w dzierżawie, dzierżawca«
  • – Ten [dziedzic] arendarzom zdziercom dał poddane, Na tego myto płacze zatrzymane. GrochWiersze 223.
  • Arendarz prywatnych rzéczy náymuiący v kogo/ Conductor [...] vide Náymácz. Kn 9.
  • Arendarz dobr/ dochodow pospolitych/ vide Náymácz dobr pospolitych. Kn 9.
  • – Strokaty z Wilczata [koń] od Arendasza [!] kupiony Sworskiego [zdechł]. ArchRadziw 1638 327, 10.
  • – Owies ow z Rytwian dziwnie mi dobrze y z wygodą stanał od P. Harendarza Łubnickiego. OpalKListy 131.
  • – Ale chocbys nikogo tylko arendarzow A dzierzawcow wziął przed się iakie impostury W nich znaydziesz. OpalKSat 123.
  • – W Sklepach prochow nie znaydziesz chyba sol gdzie z zupy Ktore Arendarz wnich ze na wyzszy grosz chowa. OpalKSat 51.
  • – Panowie Commisarze [...] od zydow Wilenskich Arendarzow Minnicznych Mince Wilenską mnie Podskarbiemu odebrac na skarb W.X.L. roskazali. VorLetSkarb 236-237.
  • – Ma tedy Pomieniony IM Pan Czesznik Zmodzki Sam przez się sprawce swe collectory y Arendarze swe w Miastach Miasteczkach [...] czopowe [...] wybierac. DekrŻmud 215 a-b.
  • – Przyjąłem do browaru arędarza żyda. PotFraszBrück II 16.
  • – Gdyby[m] Ia był tak z Arendarzami memi po[stę]pował iako Xdz Biskup Poznanski Kto we dwie Niedziele po expiraty Terminu Raty Nieoddał, zaraz m[u] kazał Dobra Zaiechac; Tobym był ni[e] miał Zawodu tego. RadziejKor 132v.
  • – KOzdy Arendarz za Pieniądze trzyma Dobra y Rathami oddaie to, co ma potym wybrac. RadziejKor 52.
  • – Podskarbi [...] arendowac bedzie powinien z ochroną dobr, aby znisczone przez Arendarze nie były. KomonDziej 126.
  • – Młyn na Starey Lubce ieżeli nowo erigowany odeDworu będzie [...] arędarzowi przyłączyć deklarowałem. SapADiar 39.
  • – LOCTAIRE [...] NAIEMNIK Komornik Arendarz kontraktem trzymaiący mieszkanie iakie. DanKolaDyk II, 208.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • arendarz czopowego:
    • – Uważając słuszną prośbę panów arendarzów czopowego województwa naszego krakowskiego, zaleciliśźmy serio panom posłom, aby gorącą instancyją do J.K.M. na niem[i] wnieśli. AktaKrak II/1 14.
Przenośnie
  • Zginąć w nierządzie jako miotła rozwiązana Wolą [Polacy] niż mieć na tronie dziedzicznego pana. (Gdyż, jąwszy od Augusta, byli arendarze).PotPis II, 77