Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AREOPAG

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1605
Formy gramatyczne
lp M. areopag  
D. areopagu  
B. areopag  
N. areopagiem  
Ms. areopagu  
lm M. areopagowie  
C. areopagom  
Etymologia
gr. Areios págos 'wzgórze Aresa'
Znaczenia
1. »trybunał sądowy, miejsce posiedzeń trybunału w starożytnych Atenach«
  • – Ś. Paweł [...] Słuchay iako każe w Areopagu: Bog teraz opowiada wszytkim ludziom/ aby wszyscy wszędzie pokutę czynili. BirkOboz 67.
  • – A porwawszy go [św. Pawła]/ wiedli do Aeropágu/ mówiąc: Możemyli wiedzieć co to jest zá nowa náuká ktorą ty opowiádasz? BG Dz 17, 19.
  • – Wtedy Páweł stánąwszy w pośrzodku Areopágu rzekł. BG Dz 17, 22.
  • – Na mieysce ich będzie roztropność stawiona sprawiedliwością sądow prawych opatrzona, Jako w Areopagu. DamKuligKról 7.
  • Areopag czyli naywyższy Sąd Rzeczypospolitey Ateńskiey ustawą Solona został do dawney powagi wrócony. OpisGrec 88.
Przenośnie
  • Zowią ią [Akademię Padewską] włoskim Areopagiem, że Praw tam dobrze uczą.ChmielAteny II 193
2. »przen. sąd«
  • Areopag daie Na mnie iuz Sententią muszę w cudze kraie Na niektory czas ziechac. DrobOpow 176.
  • – Powracając nazad Swiniarski rozegnał trybunał, który się był zaczął sądzić sub auspiciis króla Stanisława w Piotrkowie; Grudziński starosta rawski [...] marszałek owego areopagu ledwie uciekł. OtwEDziejeCzech 123.
  • – [...] [Deputatowi Sandomirskiemu] Marszałek Trybunalski [...] directricem in administrationem tuteyszego Prześ: Areopagu na mieyscu swoim commisit scipionem. GazPol 1736/88, 5 nlb..
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • koronny areopag:
    • – Trzymasz w Koronnym plac Areopagu sprawiedliwości miarkuiący szale. ChrośZbiór ded. 4.
  • areopag Niebieski:
    • – Patryarcha nasz THEODOZY [...] zapozwany stawił się przed Areopag Niebieski. KalCuda 118.
3. »członek starożytnego trybunału ateńskiego«
  • – Bywáli w Athenách Zytythá od wymacánia rzeczeni y Areopagowie srodzy w obyczáiách vznawcy. PetrSPolit II 346.