Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

NATCHNĄĆ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: NATCHNĄĆ, *NADTCHNĄĆ, *NADCHNĄĆ, *NADKNĄĆ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (natchnąć, nadchnąć ), SXVI (natchnąć, nadchnąć), Kn (natchnąć), T (natchnąć), L (natchnąć), SWil (natchnąć), SW (natchnąć), SJP (natchnąć)

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
natchnąć  
lp m 3. os. nadchnął   || natchnął  
ż 3. os. natchnęła  
lp 3. os. natchnie  
lp 2. os. natchni  
natchnąwszy  
Znaczenia
1. »poddać dobrą myśl«
Rekcja: kogo// komu

  • Nátchnieni Duchem ś. wnidą tám/ pátrzą po kątách/ obaczą iednę książeczkę w ktorey był nápisány żywot Antoniego ś. BirkNiedz lb 23, 97.
  • – Oddałęm ia tedy Panu Bogu prosząc Boze moy w Troycy Świętey proszę cię Stworcę Swoiego, iezeli iest z twoią przenayswiętszą wolą to przyszłe moie postanowienie Racz Łaską ducha swego przenayswiętszego natchnąc Serce moie. PasPam 225.
  • – [do Boga o pomoc west(chnła)] ktory ią nadchnął aby zmysliła ze iuz zezwoli na nierząd ale po iednemu przynaymniey zeby ieden z nich ustąpił, HistŚwież 305.
  • – (...) po tylu niedoszłych Seymach ieżeli ieszcze y ten przyszły tak zpełznie, niech Pan Bog natchnie Krola ut Patriae consulat, a nie można inaczey? Lepiey Prawo 1717 dyspensować, niżeli dla iego pretextu Rzeczpospolitą gubić. KonSRoz 62.
  • – Gwelfa Bog nátchnié/ y w serca mu wleie/ ze zá niém pilne/ uczyni stáránie. BierSłowa 75.
Związki frazeologiczne

  • natchnąć serce czyjeś czym:
2. »wdmuchnąć, napełnić«
  • – Stworzył tedy Pan Bog człowieká z prochu ziemie/ y nátchnął w oblicze jego dech żywotá: Y stał się człowiek duszą żywiącą. BG Rdz 2,7.
  • – Y rzekł do mnie: Prorokuj do duchá, prorokuj, Synu człowieczy/ y rzecz do duchá: Ták mówi PAnujący PAN; Od czterech wiátrów przydź, Duchu y nátchni te pobite/ á niech ożyją. BG Ez 37.
  • – Tedy dzikich Tátárow niepomierne zgráie/ Bez odporu burzeły żyzne one kraie: A trwogi w się natchnąwszy z wiátrow lekkych siły/ z dział po wszytkim Podolu iednostayne bily. TwarSLeg 12.
  • – Nemesis, zemścicielká pysznych, nátchnęłá iemu [Narcyzowi] miłość sámego siebie. OvOtwWPrzem 117.
  • – Jedná cię/ z trzech siostr/ drągiem piekilnym snadź tknęła/ y iádu násyconą gádziną nátchnęłá. OvOtwWPrzem 406.
  • – Teyże zazdrości Pállás użyłá, prosiwszy iey oto, áby Aglaurę iádem swoim nátchnęłá. Co oná wszystko uczyniłá. OvOtwWPrzem 95.
  • – Szkodliwie nátchnionym iádem ią záraża. OvOtwWPrzem 97.
Podhasła

NATCHNIONY


im. przym. bier.
Warianty fonetyczne: NATCHNIONY || NADTKNIONY

Formy gramatyczne
lp M. m nadkniony   || natchniony  
ż natchniona  
n natchnione  
N. m natchnionym  
lm M. mos nadtchnieni   || natchnieni  
B. nmos natchnięte  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1621-1643
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Wszystko Pismo od Bogá jest nátchnione/ y pożyteczne ku náuce/ ku strofowániu/ ku nápráwie/ ku ćwiczeniu/ ktore jest w spráwiedliwości: Aby człowiek Boży był doskonáły, ku wszelkiej spráwie dobrej dostátecznie wyćwiczony. BG 2Tm 3, 16-17. BG 2Tm 3, 16-17.
  • Nátchniony iéstem od Bogá/ [...] Afflari diuno spiritu, & mentis viribus excitari. Dij me in eam mentem impulerunt. [...] Fatuor [...] Fatuari (al. Fatuarij), qui à Deo inspirantur. Kn 479.
  • Nátchniony od Bogá/ Tactus diuino spiritu. [...] Deo repletus [...] Deo plenus [...] Inspiratus vates: Deo impletus [...] Entheus [...] Entheatus [...] Furore sacro mens instincta [...] Fatuarius [...] infrà [...] Haec Ethnicorum sunt omnia, vsurpari tamen à nobis possunt initiò posita. At fanaticus [...] et entheum, et furentem, [...] sonat. à fando dicitur, vel à fano, in quo responsa [...?] dabant, per entheos homines [...]. Kn 479.
  • – Gerardus Rycerz Duchem S. natchniony poiachał dla Wiary S. do Rzymu ochrzczony, Wzion ten Cherb sobie y potomstwu Swemu. HerbOr XVII, 320.
  • – Nazaiutrz po wyprawionym podiezdzie podobno Spirutu Prophetico Czarniecki nadkniony kazał otrąbić że by za dwie godzinie było woysko pogotowiu w Siadac nakon. PasPam 111v.
  • – á znagła nádtchnieni z nieba zbáwieniem porwáni są do Krolestwa niebieskiego. TylkStrom 38.
  • – Naybarziey iednak nad wszytko, Panna iedna Boginiey Wescie poswięcona, wszytkich potrwozyła: ktora od siebie odszedszy, y duchem wieszczym natchniona zostawszy, głową krecąc, a po kosciele biegaiąc, takie słowa zawikłane mowiła. SzołHist K.11.
  • – Marescotti Nuncyusz Apostolski dał Benedykcyą od Oyca s. po niey cudownym sposobem Duchem s. natchnięte Województwa [...] wykrzykneli jednostaynie, i nominowany przez Prymasa Prażmowskiego Michał Xiąże Wiszniowiecki. ŁubHist 109.