Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KRÓLEWSKI

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1621-1629
Formy gramatyczne
lp M. m królewski  
ż królewska  
n królewskie  
D. m królewskiego  
ż królewskiej  
C. m królewskiemu  
B. m nżyw królewski  
ż królewską  
N. m królewskiem   || królewskim  
n królewskiem  
Ms. m królewskim  
lm M. nmos królewskie  
D. królewskich  
B. mos królewskich  
nmos królewskie  
N. królewskimi   || królewskiemi  
Ms. królewskich  
Znaczenia
1. »należący do króla«
  • – Iakes my się przeprawili y przez drugą takąsz odnogę zaraz Pułkowi krolewskiemu kazał skoczyć do bitwy sąm [wojewoda] został drugie pułki przeprawiac. PasPam 112v.
  • – Idzie Dworzanin krolewski y mowi Wola k. IoMSCi że byś się tu WSMSC troszkę zatrzymał. PasPam 150.
  • – Przyniesiono ieść pięknie zkuchnie krolewskiey wina szumnego co sam piiał. PasPam 150v.
  • – Tu Skarb krolewski natych iest Saniach gdyz piniądze dla Woyska wiozę. PasPam 156.
  • – Uchoc WSC bo to kryminał wielki w pokoiu krolewskim iego dworzaninowi dac wgębę. PasPam 175.
  • – Węsele krolewskie od prawiło się w Częstochowey. PasPam 234.
  • – Zasiadalismy tedy w Polu przed Namiotami krolewskiemi koło Wielkie załozywszy. A koło nas Arbitrow konnych zawsze kilka I kilka nascie czasęm Tysięcy. PasPam 242.
  • – Podczas tey Expedycyiey Wiedenskiey z Ordynansu krolewskiego w padł w Tatarską ziemię konicki [Kunicki] ktorego był krol przed Expedycyią immediate przydał kozakom za Hetmana, był to Szlachcic Lublanin. PasPam 276v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • architekt królewski:
    • – [...] Architekt Krolewski odebrał ordynans żeby Zamek w Bar Le Duc będący, iako nayprędzey, dla przyszłego Dworu, dla ktorego także kosztowną robią liberią, in perfecto constituat Statu. GazPol 1736/92, 6 nlb..
  • dobra królewskie:
  • budowniczy królewski:
    • – Dwoch Szrob siłá iest przedziwna: ták że nimiey Cieśle budynki podnoszą: y w Roku 1686, Sławny Piotr Bebor, Budowniczy Krolewski, całą Wieżą Ratuszną Krakowską [...] wyniosł z sześcią pomocnikow. SolArch 13.
2. »właściwy królowi«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • administrator dóbr królewskich:
    • Administratorom dobr naszych krolewskich [...] wiadom czyniemy. PasPam 151 r.
  • bisior królewski (sz. zm.):
    • Bisior Krolewski z ozdobą zrzuciwszy [Jagiełło] Zelaznymi się blachy męznie uzbroiwszy Dosiądzie [...] Konia. DrobOpow 108.
    • – Ten zwyczay u siebie Miał Leszczek ze w wszelakiey Sprawie y potrzebie Na krolewskie bisiory kodrowe łachmany wkładał na maiestacie gdy siedział ubrany. DrobOpow 131.
  • asekuracyja Jego Królewskiej Mości:
    • – Osobliwie jednak przypomina J.K.M. [...] żądając wm. abyście [...] urodzonemu Krokowskiemu 100000 złp. na pewnych wsiach wedle asekuracyjej J.K.M. lege publica cum conditione exemptionis asekurowali. AktaKrak II/2 629.
  • królewski ordynans (sz. zm.):
    • – Wyszedł zatym Krolewski Ordynans Lanckorońskiemu y Ostrorogowi aby szli z Woyskiem iednym ku Barowi. HistBun 7v.
    • – Woysko oboyga narodów Ordynansami Królewskiemi wzgardziło, obróciwszy Rycerskie swoje odwagi na Dobra Duchowne, i na woynę z babami. ŁubHist 102.
  • łaska królewska:
    • – Będziesz pełen dobrey sławy łaski krolewskiey y honorow wszelkich. PasPam 144.
Związki frazeologiczne

  • wasza Królewska Mość:
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dobra królewskie:
    • – Dzierrzawcom y Administratorom dobr naszych krolewskich. Tudziesz Woytom Burmistrzom y Raycom po Miastach y Miasteczkach wiadomo czyniemy. PasPam 151.
    • – Woysko rozłozyc brzegięm Podlasza w dobrach Szlacheckich [...] Boiuz krolewskie y Duchowne niemogły Sufficere [wystarczyć] zroynowane od Nieprzyiaciela y od Woyska Litewskiego. PasPam 81.
  • królewski chłop:
    • – Przyiał [Dymnicki] potym szoltystwo od Krolewskich chlopow w tem Czechowie. TrepNekLib 69.
  • binda królewska:
    • binda krolewska, przepaska. ehedessen Königliche Haupt-Binde. un diadéme; bandeau roïal. T III 49.
  • gwardyja królewska (sz. zm.):
    • – Powracaiąc z Słonima zaiechał ImPan Pułkownik [...] od Gwardy Krolewskiey [...]. SapANot 286.
    • – Z Woysk/ ktore przedtym tá Koroná miáłá/ nie zátrzymáno tylko trzy Regimenty; Ieden ná Gwárdyą Krolewską pod Generáłem Alefeltem; Drugi ná Gwárdyą Krolowey pod Gráffem de Rantzau; á trzeci ná Gwardyą Krolewicá Sukcessorá/ pod Pułkownikiem Guldenlew. MerkPol 158.
    • – Ná bokách Krolewskich 100. Alabartnikow okrywáli przystęp. Záráz Gwárdyey Krolewskiey 200. koni. Gwárdyey Generałá Monká 100. ludzi. Gwárdyey z Tour 69 Mężow/ y trwáł ten wiazd przez dwie godzinie MerkPol 242.
    • – A wtem przepyszno królewska gwardyja nadjeżdża, którą pałacową mienią [...]. SchedMuzaBar II II, 377.
    • – Chciał téż wtenczas car i do Krakowa praesidium wprowadzić, lecz go w tém hetman wielki uprzedził, gdy tam posłał z generałem Denhoffem gwardyą pieszą królewską [...]. OtwEDziejeCzech 118.
    • – Ná dziedzincu Páłacu Herodowego iest mieysce Stratopedon, co sonat z Greckiego Woysko, że tam Gwardya Krolewska stráż odprawowała [...] ChmielAteny II 540.