Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*URODZIĆ SIĘ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1656-1688
Formy gramatyczne
lp m 2. os. -ś się urodził  
3. os. urodził się  
ż 3. os. urodziła się  
lp 3. os. urodzi się  
Znaczenia
1. »przyjść na świat«
  • – On Philip Wielki krol Macedonski, kiedy mu przyszły Nowiny [...] Ze mu się urodził Syn Alexander z znakami wielkiey u Swiata expektatywy Zawołał wielkim głosem. PasPam 149a-149av.
  • – Z namis się w tey urodził Oyczyznie z namis się uchował. PasPam 227-227v.
Przenośnie
  • Bo ta fantazyia zęmną się iuz urodziła ze zawsze durum contra durum [upór na upór] chocby się nad sadzić dobrocią zas tak zazyie iako chce chocby z swoią szkodą.PasPam 169v
2. »o roślinach: wyrosnąć, obrodzić«
  • – Nietylko przenica ale Cybula w polu na kozdym zagonie gdzie ią wsieiesz urodzi się. PasPam 220.
Podhasła

URODZONY


im. przym. bier.

Formy gramatyczne
lp M. m urodzony  
D. m urodzonego  
C. m urodzonemu  
ż urodzonej  
B. m urodzonego  
N. m urodzonym  
lm M. mos urodzeni  
C. urodzonym  
B. mos urodzonych  
N. urodzonemi  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1666
Znaczenia
1. »wrodzony«
  • – Honorowi urodzonemu y postępkom pocciwym nic to nieszkodzi. PasPam 149av.
2. »taki, który przyszedł na świat«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • wolnie urodzony:
    • – Czyto iuż, y vnas w Polszcze Tyberyana tempora, że nie wolno pisáć, nie wolno posłáć, nie wolno wszędzie, ále ná koniec y w Domu mowić? Iest záprawdę pożáłowáć czego, y wolnie Vrodzoney Szlachty vmysłom westchnąć, żesmy tych doczekali czásow. LubJMan 122.
Podhasła

URODZONY m


w funkcji rzeczownika

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
»szlachcic«
  • Urodzonym y wiernie nąm miłym Panom Starostom Dzierrzawcom [...] wiadomo czyniemy iz w pewnych naszych Interessach posyłamy do Woyska na Białey Rusi [...] Iana Paska. PasPam 151.
  • – Dac raczył [król] przez Przewielebnych Wielebnych y urodzonych kommissarzow swych deklaracyią. PasPam 208v.
  • – Tak Miłościwie do Przeproszenia Swego wszystkich zgromadzonych Urzędnikow y Deputatow przypuscić ma Przypuszcza Do tegoz Przeproszenia y Urodzonego Ierzego Lubomirskiego. PasPam 209v.
  • – Tez Łaskawość swoię IkMSCi wyswiadczaiąc woysku w Zwiąsku będącemu, iako tylko Zwiąsku się wyrzekną Spiski wszelakie tak między samemi iako tez Urodzonym Lubomirskiem y Urodzonemi Obywatelami Woiewodztw annihiluią, do przeproszenia przez starczyznę dopuscic obieciuą. (tu: wykaz a. umowa). PasPam 209v-210.
  • – Wszystkie takowe niesmaki y urazy nasze szczerze daruięmy y one w wieczną niepamiec zarzucamy [...] Osobliwie Urodzonemu Ierzemu Lubomirskiemu, Synom iego, Sługom Ad herentom. PasPam 210v.
  • – A zeby taz Deklaracyia [...] wagę miec mogła tak Przewielebni y Urodzeni kommissarze od IokMSCi wysadzeni iako tez urodzeni Deputaci od Woyska y z Starczyzną Swoią pod pisuią. PasPam 213.