Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

POCHMURNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1608
Formy gramatyczne
stopień równy
lp M. m   pochmurny
ż   pochmurna
n   pochmurne
D. m   pochmurnego
ż   pochmurnej
B. m nżyw   pochmurny
ż   pochmurną
N. m   pochmurnym
ż   pochmurną
lm M. nmos   pochmurne
D.   pochmurnych
C.   pochmurnym
B. nmos   pochmurne
N.   pochmurnemi
Ms.   pochmurnych
stopień najwyższy
lp B. m nżyw   najpochmurniejszy
Znaczenia
1. »ciemny z powodu chmur; cienisty, zacieniony«
  • – Gdy czasu jednego dni pochmurne były, siedział [pies] w domu, pomniąc to, iż go przestraszyły. VerdBłażSet 64.
  • – Czas mglisty y pochmurny lubi [rzodkiew do siewu]. SyrZiel 1051.
  • – Czerwony práwie według Marsá z wielką łuną rościągnął się [kometa]/ názaiutrz tákże: inszych dni dla śniegow y obłokow pochmurnych nie moglibysmy zoczyć. ŻędzKom 4 nlb.
  • – Ná sobie widziemy często gdy pochmurne niebo/ abo niepogod[n]y czas tedy też ludzie właśnie iak oziębli chodzą. ŻędzKom 8 nlb.
  • – Tak żalu nie mogąc znieść, byk odchodzi srogi, Gdy ostre utopiwszy w niem kilkakroć rogi, Wyrzuca go od stada spółmiłośnik jego; Ten wstydem zjęty, lasu szuka pochmurnego I tan położywszy bok na piasku skrawiony, Gniew z rykami pospołu puszcza w różne strony. ArKochOrlCz II 348.
  • – Vderzyłá ciemnotá/ y zászłá obłokiem czarnym ná czarnego Orłá grubego narodu [Moskwę], gdy go pochmurną ćmą záćmiwszy/ dobrze oskubłá. WojszOr 147.
  • – Z murow zelazna Kula wypusczona Tam gdzie Starczyzna była zgromadzoná, Przes Węgieł sciany budynku pewnego Wpadła iak pioron z Nieba pochmurnego. OblJasGór K. 130.
  • – Nie tak Dolopami Hekla uięta bywa ani tak powietrze Kawarami na pochmurne obłoki się zetrze, DrobOpow 152.
  • – Wczorá piękny jásny Dzień był;/ dzisia Pochmurna Pogodá. ErnHand 458.
  • – Oto wielkiey nád spodziánie Wmci Mojey Mościey Pániey doznawam Ochoty y Ludzkości/ bo się tu wszytko/ widzę/ śmieje/ y w Káżdym kącie/ by wnapochmurnieyszy dzien/ jakoby lśni. DobrPol I, 76.
  • – A tu zmarszczone Prozerpiná czoło, Nátychmiást w fantázyą ustroi wesoło, Ták iáko więc pochmurnym zákryte obłokiem Słońce, rázem ná niebie záświecić szerokiem. ClaudUstHist 49.
  • – 17 [kwietnia] pochmurny, ciepły [dzień]. DuńKal C.
  • – Przy dniach pochmurnych y náwałności morskiey áni nieba nie widáć, tylko wodę. BystrzInfHydr U3.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • pochmurne ziele:
  • »roślina zielna z rodziny pokrzywowatych; pomurnik lekarski«
    • Helxine volubilis, Parietaria, Herba Vrceolaris, Muraliū, Vineago. Sanct Peterskraut. Poziemne/ Pochmurne ziele. GuldOn 9.
2. »ponury, posępny, ciemny; niekorzystny, nieszczęśliwy, smutny«
  • – Twarz niéwésoła. Niéwesoły człowiék/ pochmurney twárzy. Kn .
  • – Wolno wiatrom y pochmurnym Morskim Eola burzliwego rozboinikom W niewolą się poddaiąc dobrze zawsze o scesciu swym y pozytku [tuszyć]. HerbOr 57.
  • Vultnosus Pochmur[n]ij, zasempistij, SłowPolŁac 146.
  • – Sam tylko Miller lubo był ochoczy, Pochmurne trzymał Saturnowe oczy, W rzeczy to ieszcze miał gniew dotąd na Nię A w Sercu taił Swym iey podobanie. OblJasGór K. 119v.
  • – Tysiąc dwiescie koni Gwarnie zonu tamtego Zołdatow dzis schroni Kierat pochmurny w sobie. DrobOpow 118.
  • – Nierozumiem albowiem otym/ żeby tá raz ściśle miedzy námi záwárta przyjaźn/ przez mieysc y ziem dálekich odległość/ w jaką pochmurną zayść miáłá cięmność. DobrPol II, 52.
  • – Niechaj pochmurne ustąpią Cienie. ZbierDrużWir I 134.
  • – Coż wżdy inszego w tákowey záwierusze cieszyć nas ma, ieźli nie sama incolumitas tego, ktory ad Clavum siedząc tey Rzeczypospolitey, a przez czterdzieści lat y kilka periculosissime navigationis cursum obiema czasy pogodnemi y pochmurnemi, szczęśliwie iednak nákoniec odprawuiąc, záwsze y w tey nawałności cokolwiek animo et arte potest, czynić nie zániechywá. DanOstSwada 32-33.