Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

MAŁY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (mały, mał), SXVI, Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
lp M. m mały  
ż mała  
D. m mała   || małego  
ż małej  
n małego  
C. m małemu  
B. m żyw małego  
nżyw mały  
ż małą  
N. m małem   || małym  
ż małą  
Ms. ż małej  
lm M. nmos małe  
D. małych  
B. nmos małe  
lp M. ż mniejsza  
Znaczenia
1. »o niewielkich rozmiarach, nieduży, drobny«
  • – Wezmę owego Zeleckiego na ręce tak iako dzieci noszą bo chłopek był mały. PasPam 229.
  • – Nieda sobie to zwierzątko krzywdy uczynic choc małe. PasPam 252v.
  • – Ugotowali mi iakis Garmatki [!] Garnuszek mały na ząb mi to niepadło, kazałęm w Większym Garku gotowac. PasPam 280.
  • – Do Samych Bulwarkow okręt wielki woięnny nieprzystąpi Chyba te małe okręty kupieckie Szmagi. PasPam 68.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • brodawnik mniejszy:
    • – DWá są Brodawniki/ mnieyszy y więtszy. SyrZiel 1529.
  • buława mała:
  • »urząd i symbol władzy hetmana polnego (koronnego lub litewskiego), in. buława polna«
    • mała albo polna Buława. T III 88.
  • laska mniejsza:
    • – Wakansy porozdawano [...] Pieczęc małą Biskupowi Warminskiemu Laska mnieysza Sieniawskiemu. PasPam 263.
  • babka mniejsza:
    • – Trzecia Bábká mnieysza/ ktorą rádniey Ięzyczkámi zowiemy bo ma listki iáko báranie iezyki. SyrZiel 1129.
  • pieczęć mała:
  • żaba mała:
    • Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
2. »z rzeczownikiem zbiorowym: nieliczny«
  • – Przybyło tedy ozdoby małemu Woysku owemi Luznemi że kiedy na nich spoyrzał to się widziało takie drugie Woysko. PasPam 103.
  • – Uprosiwszy Sobie zdrowie iako zyd kałauzowany do Granice bardzo w małym poczcie samo kilk tylko zostawił in oppignoratione [w zastawie] umowionego okupu Wielgo moznych Groffow. PasPam 52v.
  • – Przyszła tedy potęga na małą ludzi garsc. PasPam 76v.
Związki frazeologiczne

  • w małej frekwencyjej:
  • »w obecności niewielu ludzi, przy niewielu widzach«
    • – Zacność osob, lubo w máłey Frequentiey, bucznie zdobiły [!] stoł záiątrzonego Monárchy [Plutona]. AndPiekBoh 100.
    • – Teraz cię mam za pocciwego zes tak Sobie postąpił y postrzegł się w tym zes niechciał czynic Iustyfikacyiey w Małey Freqvencyiey. PasPam 146v.
3. »niewiele znaczący, marny, mizerny, lichy«
  • – Pompeiusza wielkim nazywali Wielkie mu czyny w Swiecie przyznawali wnet Stał się małym zbył wielkosci oney Na brzegu Nilu w łodce pogrzebiony. PasPam 110.
  • – Było tedy na 40000 Moskwy naszego [wojska] y z Litwą tylko 15000, bardzo to mały kawałek. PasPam 93.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • mała rzecz:
Związki frazeologiczne

  • z małych pójść początków:
4. »krótki (o czasie)«
  • – Pomałey chwili idzie Turczyn. PasPam 269.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • banicyja mała:
    • Bánnicya máła ábo práwna/ Priuatio vel amissio fori et iudicij, Proscriptio, ignominia minor. Kn 14.
  • bot. biedrzeniec mniejszy:
  • »Pimpinella saxifraga«
    • Biedrzeniec mnieyszy pospolity/ Rozdział 19. Pimpinella secunda. Pimpinel: minor. Pimpinel: foena. Tragoselinum secundum, vel minus. Pampinnulla vera. Klein Bibenell. Klein Bockspeterlein. Oder. Kleiner/steinpeterlein. Oder. [...] BIedrzeniec nász pospolity/ ktory mnieyszym/ álbo sámicą/ względem pierwszego zowiemy... SyrZiel 75-76.
    • Pimpinella Germanica Biedrzeniec mnieyszy. [rejestr ziół] CompMed 26.
  • kasztelan mniejszy:
    • KASZTELANI Mnieysi olim Drążkowi. Kasztelan Sąndecki. [...] ChmielAteny II 388.
  • iść na potrzebę mniejszą:
    • Iść [...] ná potrzebę mnieyszą [...] ná mały stolec [...]. DanKolaDyk II, 294.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Bogáctwá wiélkie ná máłé przestáwáć. KnAd 1185.
  • wielkie ryby małe zrą. grosse Diebe hängen die kleinen auf. les gros poissons mangent les petits. T III 1948.
  • mały robak wielkiego dębu tocząc na ostatek obali. eine kleine aber oftere Bemühung thut Wunder. l'eau qui tombe goute à goute, creuse le plus dure rocher; à la continuë l'eau ronge la pierre. T III 201.
  • Ból káżdy mniéyszy/ zda się naniéznośniéyszy. KnAd 41.
  • Małe winy gryziemy/ wiélkie całkiem połykamy. KnAd 470.
  • Ból/ ieśli máły/ ia go zniosę: ieśli wiélki/ on mnié. KnAd 41.
  • Ból máły/ znośny: wiélki krótki. KnAd 41.
Podhasła

MAŁY


Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
składnik nazwy geograficznej hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Szelągi wołoskie [...] ustąpiły z Małey Polski ale W Wielgopolszcze wszystkie sobie Stolicę założyły. PasPam 187.

BEZ MAŁA


w funkcji przysłówka

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
»prawie, niemal«
  • Bez mała zawziętey niewaledykuię Szarzey ktorą ad vitae tempora [do końca życia] pod dobrym Wodzem kontynuować proposueram [zamierzyłem]. PasPam 205v.
  • – Panna [...] zła iako iaszczurka y bez mała niepodpiie. PasPam 220.

NA MALE


Najwcześniejsze poświadczenie:
1632
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
Związki frazeologiczne

  • na male przestawać:
  • »zadowalać się czymś skromnym«
    • – Synowie mali ku ojcu się mają, Cnocie wczas wykną, na male przestają. HorNaborBar I 203.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • málé ma probowáć/ kto się boi szkodowáć. KnAd 536.

MAŁA


w funkcji predykatywnej

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1606
Znaczenia
»jest nieważne«
  • – Azaż i to mała, że tam w swym państwie wiarę św. katolicką przez Jezuity forytuje, których stąd z sobą nabrał i jeszcze mu ich pan Wojewoda tam więcej zaprowadził, z któremi rad często rozmawia i na pokoju się z nimi zawiera, skądże jest dobra nadzieja. DyskSzlachCz II 445.
  • – Co się tknie Fortuny to mnieysza, wiádomo Wmći po nayspokoynieyszey pogodźie; naysrozsze nástępuią náwáłnośći morskie. AndPiekBoh 102.
  • – I goście, i gospodarz pijany jak buba, Z piwnice, to najmniejsza, poszło z winem piwo, Nazajutrz głowa boli, na żołądku ckliwo, Jakoby mnie najcięższą zmordowano chłostą. PotFrasz1Kuk II 73.

O MALE


w funkcji przysłówka

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1661
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Rozumięmy że około sposobow prowiántowánia tám tego Miástá/ w ktorym wuemy że żywnośći y prochow o mále. MerkPol 221.