Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

JASNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1656-1688
Formy gramatyczne
stopień równy
lp M. m   jasny
D. n   jasnego
lm M. nmos   jasne
stopień najwyższy
lp D. m   najaśniejszego
W. m   najaśniejszy
lm D.   najaśniejszych
Znaczenia
1. »jaśniejący, oślepiający«
  • – A czemusz Płomienczykiem ten Herb iest nazwany Temu ze iasny płomien zgęby pokazany Czego są dwie przyczyny zeby Przy Męznosci Tey zawsze iako Płomien byli Zarliwosci Iego zacni klienci. PasPam 270v.
2. »przepuszczający światło«
  • – Okna [...] malowane wielkie apostaremu iasne Bo na iednych kwaterach są rozne piktory Swiętych Bozych [...] a drugie z białego iako krzyształ Szkła. PasPam 77v.
3. »pogodny, bezchmurny«
  • – Panie Boze Sprawiedliwy [...] pokasz Sprawiedliwość twoię nad krolem Ianęm Kazimierzem zeby Pioruny na Niego z iasnego Nieba trzaskały [...] ze by go zięmia zywo pozarła, ze by go pierwsza kula nieminęła ze by wszystko owe ktore dopusciłes na Faraona iego dotknęły Plagi. PasPam 198v-199.
4.  przen.  »sławny, świetny«
  • – Nic nie mamy wobowiązku naszym Krolewskim Poządanszego iako conservationem Praw od nas y Najasnieyszych Przodkow naszych nadanych [...] Rzpty nadanych y zaprzysięzonych Studere. PasPam 213v.
  • – Piękna rzecz iest gdy kogo starozytność zdobi Lecz y to niemniey piękna gdy kto przysposobi Domowi swemu Sławy Iako się tu dzieie: Iasny przedtym gdy lepiey twym Dziełem iasnieie. PasPam 273.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • najaśniejszy majestat:
    • – A teraz niepoczuwaiąc się bydz zdraycą Naiasnieyszego Maiestatu y Oyczyzny [...] W MM pana samego o tę proszę promocyią. PasPam 142v.
  • najjaśniejszy król:
    • – Boli mię Miłosciwy Naiasnieyszy krolu Panie M. Miłosciwy Strata ubogiey Substancyiey. PasPam 284v.
Podhasła

JASNA

w funkcji predykatywnej

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1609
Znaczenia
»jest oczywiste«
  • – Ale cokolwiek niech będźie z strony tám porodzonych ludźi; to iásna iest/ iż Murzynowie y Hiszpani mnożą się tám/ á nie giną. BotŁęczRel V 84.