Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ARTERYJA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T

Formy gramatyczne
lp M. arteryja  
D. arteryjej   || arteryi  
C. arteryjej  
lm M. arteryje  
D. arteryj  
B. arteryje  
N. arteryjami  
Ms. arteryjach  
Etymologia
łac. arteria, z gr.
Znaczenia
1. med. »naczynie krwionośne, tętnica«
  • – Poki mogł mowić/ poty Officium diuinum odprawował; skoro/ znacznie usychać w nim arterie poczęły/ od starszych swych z tey powinności był wypuszczony [Piotr Skarga]. BirkSkar 26.
  • – Wilgotność y pary z nich melankoliczne ze krwie wyżgłey [...] w sercu y w żyłach żywotny[ch] od serca/ (pulsowemi zowią/ y Arteryami). pochodzących wypędza [wino z melisy]. SyrZiel 691.
  • – Pierścien bowiem co innego iest, tylko Corona cordis, która nie tylko rękę zdobi, ale oraz serce w zbiegaiących się iego do ręki arteryach koronuie. PisMów II 161.
  • – Kto iest podległy częstym bolom zębow, temu trzeba przypalić Arteryi na skroni z tey strony, kędy się bol często odzywa. CompMed 75.
  • – Gdy żyły pulsowe Arterie zwane przecięte będą, krew z trudnością da się ustanowić. VadeMed 233.
  • – ESPRITS [...] DUCHY w suchych żyłach w arteryach. DanKolaDyk I, 543.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • arteryja wątrobna:
    • – Sol. Ta służy Arteryey wątrobney. SyrZiel 148.
  • arteryja wielka:
    • – Zyły pospolite serca są dwie żyły pulsowe iako są: Arterya wielka [...] y Arterya do płucow idąca. KirchFac 31-32.
2. med. »przewód oddechowy, tchawica«
  • – Krew przez usta zwykła dobywać się z rożnych mieysc, to iest albo z głowy albo z arteriey oddechowi służącey. PromMed 81.
  • – To [zmiana głosu] pochodzi z tych naywięcey przyczyn. Pierwsza iest: z rożney konstytucyi, to płuc, to arteryi. BystrzInfCosm F1.