Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AFRONT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn


Najwcześniejsze poświadczenie: 1666
Formy gramatyczne
lp M. afront  
D. afrontu  
B. afront  
N. afrontem  
Ms. afroncie  
lm M. afronty  
D. afrontów  
B. afronty  
Etymologia
fr. affront, z łac.
Znaczenia
»obraźliwe zachowanie się wobec kogo, uchybienie, zniewaga, obelga«
  • – W senacie samym vczynionych mi pod czas rady publiczney affrontow, ktożby się naliczył. LubJMan 50.
  • – Doktorów ze Lwowa niepodobna zaciągnąć, bo nie masz komu wierzyć, ile że ci wisielcy tam już mi kilka afrontów wyrządzili. SobJListy 336.
  • – Kawalerowie maltańscy [...] syna sułtanowego złapali [...] na ostatek zaś zakonnikiem został. [...] Cesarz Turecki Ibrahim ow proceder Maltańczykow Za wielki afront poczytywał. IntrHist 142.
  • – Azasz y to nie był affront, wiolencya bespieczeństwa powagi Rzpltey, kiedy pod okna Nasze na koniu biegaiąc, słowa tak uszczypliwe słychać było, że ścinać, zabiiać Pospolitakow etc. będziemy. DanOstSwada I, 212.
Związki frazeologiczne

  • przychodzić na afronty:
  • »narażać się na obelgi zniewagi«
    • ~ W ten czas z iedną Chorągwią przychodzić na disgusty y affronty niegodziło się. LubJMan 67.
  • przyjść na afront:
  • »narazić się na obelgi, zniewagi«
    • ~ Ieżeli ci Kawalerowie zacni y zasłużeni mieli prziyśdź na tak wielki affront? czy nie nalezało raczey zatrzymać Chorągiew Vsarską Syna mego Starosty Spiskiego. LubJMan 103.
  • zostać w afroncie:
  • »doznać obrazy, zostać znieważonym«
    • ~ Ten się uskarza, że został w afroncie, Ta urażona słowem płacze w kącie. DrużZbiór 539.
  • brać co afrontem:
  • »traktować, przyjmować co jako obrazę«
    • ~ Bogini [...] niebierz to Afrontem, Ze się chcę wybrać do mey Europy. DrużZbiór 279.
  • co komu czynić na afront || co komu robić na afront || co komu uczynić na afront || co komu wyrabiać na afront:
  • »(u)czynić co w celu obrażenia kogo«
    • – Wymawiali mi to ześ to nąm uczynił na affront. PasPam 164v.
    • – Kiedy kto dobro nasze bierze i podobno nam to jeszcze na afront robią, wytrwać i ścierpieć niepodobna. SobJListy 62.
    • – To wszystko wyrabiał Sapieha na afront Krolowi zaczepiaiąc Koronne Kraje. OtwEDzieje 42.
Przenośnie
  • Nakarmić niesmacznym afrontem garnącą się do kogo i wpraszaiącą Fortunę niewiem by ludzka była.PisMów II II, 185