Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AGA I

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn

Formy gramatyczne
lp M. aga  
D. agi  
C. adze  
B. agę  
N. agą  
lm M. agowie  
D. agów  
B. agi   || agów  
N. agi  
Etymologia
tur. aġa 'tytuł różnego rodzaju naczelników, przełożonych: oficerów, urzędników, dowódców itp.'
Znaczenia
1. »urzędnik, naczelnik, dowódca wojskowy; tytuł stosowany wobec dostojników w Turcji sułtańskiej«
  • – Spahye nie maią Agi swego, iako Ianczarowie: ale Bołukow siedmi, to iest Sedziew, ktorych wielka authoritas. TwarSLeg 56.
  • – Zostáli na placu między inszemi/ trzey Agowie, y ieden iest poimány. MerkPol 288.
  • – Wszytkie insze Woyny przez Basze przez Agi Odprawował [cesarz turecki]. PotWoj 24.
  • – Basza z Siedmią Agow na placu złozony. DrobOpow 145.
  • – Seser Kassi aga Kanclerz Hana przyiechał pod Nasz Oboz. HistBun 9v.
  • – Jmp. krakowski [...] oznajmuje, iż jakaś aga posłaniec chański z listami do króla jm. idzie. SarPam 242.
  • – [...] przybyli z Stambułu Dwa Cudzożiemcy ktorych Konwoiował Aga Turecki [...]. GazPol 1736/4, 3 nlb..
  • – Máią pod sobą y Bieiow, Agow, y pewną liczbę Zámkow. Tych znácznieyszych Beglerbejow aliàs primae classis, albo gatunku ieſt 22. ChmielAteny II 488.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • janczar aga:
  • »dowódca janczarów«
    • – Wielky to na Moskwie Strzelcy Vrząd iako V Turkow Ianczar Aga. ŻółkPocz 41.
    • Ianczar Aga, Starszy Ianczarski, ktorych tu znaczne praesidium. TwarSLeg 50.
    • – Z pogranicza continuant tu wiadomości, osobliwie z Szańcu Ś. Trójcy i Maryjampola, że w Kamieńcu powietrze straszne, już wymarło nad trzy, tysiące dusz, janczar-aga i syn paszy, niewolników, różnych ludzi znacznych siła wymarło. SarPam 43.
    • Janczarága. iakoby Hetman pieszego woyska. GośPos 353.
2. »wysoki dowódca wojskowy na tureckiej Wołoszczyźnie«
  • – Porządek senatorskich i ziemskich urzędów Ziem Mołdawskiej i Moltańskiej [...] Aga jest to militare officium, nazwisko zaś tureckie i jest ad instar janczar – agi tureckiego, bo ten jest nad darabanami i wszytką piechotą generałem. CosHistCzam 296-301.

AGA II

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1746
Formy gramatyczne
lp M. aga  
Etymologia
fr. agate
łac. achates, z gr.
Znaczenia
»kamień półszlachetny, agat«
Odsyłacze