Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CAR

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: CAR, CZAR
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (car p. carz), Kn, T, L (XVI-XIX), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. czar   || car  
D. cara  
C. czarowi  
B. cara  
N. czarem  
W. czaru  
Znaczenia
1. »najwyższy władca, monarcha niektórych krajów, zwłaszcza Rusi; także sułtan, chan«
  • Cár/ kniaź wiélki/ Rex, aut Regulus apud Moscos [...] vide Kśiążę. Kn 59.
  • – Iak oni wołali Czaru Czaru to chłopiec podpadszy blisko pod Nich to zawołał głosno Wasz Czar Taki a Taki albo Zadek Wypioł. Tu Mnie Wasz Czar niech Całuie. PasPam 104.
  • – Dunskorunski [Dołgoruki] [...] zachodzi nąm od Polski stronie Niepru [...] tak deklarowawszy Czarowi Wstępnym boiem na Nas uderzyc. PasPam 111.
  • Car Moskiewski niezałował tez Smolnego Łuczywa na podpalenie tego ognia. PasPam 119v.
  • – Odpowiedziałęm Zem wdzięczęn iest tey Cara IoMSCi łaski. PasPam 164.
  • – A tak zaraz Car posłał na Wiosnę Mazepę Hetmana Zadnieprskiego z Woyskami Kozackiemi w Ukrainę Bracławską zkąd Mazepa ludzi gwałtem z całym Domostwem ich za Dniepr iako bydło przeganiał. OtwEDzieje 124.
  • – A car, jako się niżéj pokaże, potém opuściwszy króla Augusta cicho w traktat wszedł ze Szwecyą, najmniejszéj wzmianki o królu Auguście ani o rzeczypospolitéj w pakta allandzkie nie włożywszy. OtwEDziejeCzech 188.
  • – Y ztąd dobrze ieden powiedziáł, kiedy Krol August powrocił do Polski po uczynioney abdykacyi swoiey, w tenczas właśnie, kiedy Car pod Pułtawą wygráł, wydał Krol Manifest obszerny. JabłSkrup 19.
  • Car [...] Grand Duc de Moscovie; Czar. T III 99.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • car moskiewski:
    • – [Dymitr Samozwaniec] podsycony Ludźmi nadwornemi [Jerzego Mniszcha] pojechał na Stolicę po śmierci Borysa i łatwo był przyznany na Cara Moskiewskiego [...]. ŁubHist 74.
  • car abisyński:
    • Car Abisynski. der Priester Johannes, der grosse Neguz in Abyssinien. le Prêtre Jean en Abissinie. T III 99.
2. bot. »roślina zielna, gatunek podbiału, Tussilago major«
  • car ziele. (tussilago major) die grosse Art von Hus-Lattich. la grande tussilage, ou pas d'âne. T III 99.