Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CHRZEŚCIJAŃSKI

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: CHRZEŚCIJAŃSKI, CHRZEŚCIAŃSKI, KRZEŚCIAŃSKI
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (chrześcijański, krześcijański, krześcijeński), SXVI (chrześcijański, krześcijański), Kn (pod: chrześciaństwo), L (chrześciańskipod: chrzcić, krzcić), SWil (chrześcjański), SJP (chrześcijański)

Nienotowany w słownikach:
T (?), SW (?)

Formy gramatyczne
lp M. m chrześcijański   || chrześciański  
ż chrześciańska  
n chrześciańskie  
D. m chrześcijańskiego   || krześciańskiego  
ż chrześciańskiej  
n chrześcijańskiego  
C. m chrześcijańskiemu  
B. m nżyw chrześcijański  
ż chrześciańską  
N. n chrześcijańskim   || chrześciańskim  
Ms. m chrześciańskiem  
chrześciańskim  
n chrześciańskim  
lm M. mos chrześciańscy  
nmos chrześcijańskie  
D. chrześciańskich  
C. chrześciańskim  
lp C. m chrześciańsku  
Znaczenia
1. »wyznający religię chrześcijańską; dotyczący chrześcijan«
  • – Do łáskáwego y Krześćiánskiego Czytelniká PRZEMOVVA VetIsland 1.
  • – I pytaią mię [...] kiedys WSC wyiechał? Powiedam po Smierci Cesarza Chrzescianskiego y krola Francuskiego. PasPam 190.
  • – To [...] pociągnąc musi [...] ostatnią zgubę Nie tylko tego iednego krolestwa ktore iest anteMurale Christianitatis [przedmurzem chrześcijaństwa] ale y wszystkiey inszey Monarchiey Chrzescianskich. PasPam 241v.
  • – Była koronacyia krola Io MSCi Iana trzeciego ktory quam felicissime diutissime Regnet [oby jak najszczęśliwiej i najdłużej panował] na Chwałę Maiestatu Polskiego y obrony Rzpy. Chrzescianskiey. PasPam 248.
  • – Niech ze Bog pobłogosławi te pobozne Intencyje Monarchow chrzescianskich et totius Christianitatis [i całego chrześcijaństwa]. PasPam 258v.
  • – Skoro się ziechali Monarchowie [...] Cesarz chrzescianski Leopoldus z krolem Polskim Ianem trzeciem. PasPam 263v-264.
  • – Ktorzy Chrzescianskiey krwie z wielkim appetytem we czwartek pragnęli swoiey się w Sobotę podostatkiem nasycili. PasPam 266v.
  • – Drudzy dobrowolnie co dalsi do niego uchodzili Usłyszawszy o Woysku Chrzescianskim. PasPam 276v.
  • – Lecz y sami Chrześciańscy Chronografistowie w kompucie dawności światá się nie zgadzaią. BystrzInfCosm Gv.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • świat chrześcijański:
    • – O iakie głupstwo! kiedy bałwochwalcow Swiat chrześcianski przeiął obyczaie. DrużZbiór 435.
  • chrześcijański człowiek:
  • naród chrześcijański:
  • »wyznawcy religii chrześcijańskiej, chrześcijanie«
    • – Z wielką tedy ten Rok odprawił się szczęsliwoscią y wszystkim Narodom Chrzescianskim z pociechą oprocz samych Luteranow. PasPam 277.
2. »właściwy chrześcijanom«
  • – Pamiętay zdrayco przynaymniey na Charakter Chrzescianski kiedy niepamiętasz na kapłański. PasPam 196.
  • – Umyslił IkMSC z Szczerego Chrzescianskiego Serca wszystkie Przeciwko Maiestatowi Swemu do dnia dzisieyszego urazy odpuscić. PasPam 208.
  • – Urazy nasze wprzod powinnosci Chrzescianskiey, apotym dobra tey Oyczyzny szczerze daruięmy. PasPam 210v.
Związki frazeologiczne

  • chrześcijańską wyświadczyć usługę:
  • »uczestniczyć w pogrzebie«
    • – Dziękuią wielce że iako Chrzescianom Chrzescianską wyswiadczyc [...] raczyliscie usługę. PasPam 84-84v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chrześcijański błąd:
    • – A po długiey dispucie będzie zwyciężony Od nas árgumentámi, płákáć ná to będzie, Ze ták długo wiodł zywot w Chrześciańskiem błędzie [Nachor]. DamKuligKról 161.
  • biesiada chrześcijańska:
    • Biesiádá Chrześciánska/ Agape [...] In templis fieri solita, sed damnata in Concilio Laodicen. et Trident. Kn 29.
  • chrześcijański charakter:
    • – Widzim Poturnaki Ktorzy drogą Krwie Panskiey opłaceni ceną Sprosnego Machometa uspieni Syreną Onę Mysl Chrzescianską, iako Paralizem Masłokiem zaraziwszy Swiętem gardzą Krzyzem ztarszy z czoł, Chrzescianskich charakterow Cechy Krwią własną, przez obrzeskę wpisani do Mechy. PotWoj 10.
  • cesarz chrześcijański:
    • – Wesołego cesarza chrześciańskiego [...] ten pogrom (gdy nazajutrz rano przyszła nowina, iż wszystkie Polaki na głowę zbito) tak zasmucił, iż prawie wszystkę radość cesarską w żal, pociechy w smutek, a tryumfy w lament obrócił; heretyki zaś przeciwnym obyczajem utrapione [...] rozweselił [...] Niedługo jednak ta burza trwała. DembPrzew 25.
Podhasła

PO CHRZEŚCIJAŃSKU


w funkcji przysłówka

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
»jak chrześcijanie«
  • Eodem Anno [w tym samym roku] Rodzic moy kochany umarł [...] Devotissime [bardzo bogobojnie] y własnie po chrzesciansku. PasPam 249.