Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

GOSPODARZ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. gospodarz  
D. gospodarza  
C. gospodarzowi  
B. gospodarza  
N. gospodarzem  
W. gospodarzu  
lm N. gospodarzami  
Znaczenia
1. »właściciel gospodarstwa, posiadłości wiejskiej«
  • – Asz wchodzi sługa krolestwa Ich MSC do WMMPana iadą iezeli wczym nieprzeszkodzą. Porwie się Gospodarz będę rad Panu memu Młwemu proszę y z ochotą czekam. PasPam 198v.
  • – Krol nazad do wrot Gospodarz skoczy prosi Strzemion się chwyta. PasPam 199.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bydlęcy gosposdarz || bydlny gosposdarz:
2. »pan domu; osoba sprawująca funkcję pana domu«
  • – Nasmiawszy się tedy z owego Dyalogu nacieszywszy wypili beczkę piwa Gospodarzowi y drugą y poiechali. PasPam 190.
  • – Uznawszy Szczerą Inklinacyią y Strona Gospodarza poczęłasię przymawiać o Muzykę. PasPam 222.
  • – Tam iuz teraz kto inszy Gospodarzęm. Bo iuz to Tydzięn iako za Mąz poszła. PasPam 226.
  • – Rzecze kosciuszkiewicz MSCi Panie kasztellanie WMMPan iako Gospodarz racz usieść y nam tez roskaz bo pułmiski poziębną. PasPam 83v.
  • – Począł wołac szable [...] kompania perswaduią, Tys gospodarz powinien bys był te rzeczy medyować nieczyń tego zadnym sposobęm. PasPam 88v.
  • – Ty gospodarzęm bywszy y gościąm dopusciłes się bic niero zwadzaiąc ich y Sąm ieszcze wyzwałes napoiedynek. PasPam 89v.
3. »osoba zajmująca się gospodarstwem rolnym, dozorująca pracę w gospodarstwie«
  • – Woysko nasze tego Roku Stoiąc obozem pod Trębowlą lecie y zimie, nie Zołnierzami ale Gospodarzami byli Bo tak aekonomikę traktowali sieiąc orząc y wszystkiego dostatek maiąc własnie iako w domu. Zonek im tylko niedostawało. PasPam 250v.
  • – Zdraycy z nienawisci udali go [...] y gospodarza mię dobrego zbawili bo mi zaraz obmierzł ze iuz był u kata w ręku y kazałęm mu precz. PasPam 257.
  • – Wiedzieć komu arendować, aby poufałemu, widomemu y skromnemu Gospodarzowi, abyć za swym nierozgarnionym Gospodarstwem nie spustoszył Maiętności. HaurEk 81.
4. »właściciel gospody, zajazdu; oberżysta; karczmarz«
  • – Ale Sámárytan niektory jádąc/ przyjáchał do niego: á ujrzawszy/ użalił się go. A przystąpiwszy/ záwiązał rány jego/ á nálawszy oliwy y winá/ y włożywszy go ná bydlę swoje/ wiodł go do gospody/ y miał stáránie o nim. A názájutrz odjeżdżájąc/ wyjął dwa groszá/ y dał gospodarzowi/ mowiąc mu; Miey o nim stáránie; á cokolwiek nádto wynáłożysz/ ja gdy się wrocę oddamci. BG Łk 10, 33-35.
  • – Przyszedszy do Gospody nikogo niemasz ani strzelby na kołkach ktorey była pełna sięń [...] Przyszedł do mnie Gospodarz winszuiąc mi ze iuz P Bog dał uspokoienie. PasPam 143.
  • Gospodarz Sąm tylko sporządza uwiia się gospodyniey nie obaczysz. PasPam 163v.
  • – Piwa iest dodtatek po Gospodach szynkuią dobrze moi ludzie. Mowię Gospodarzowi ies[t] tu Miod gdzie blisko. On dla Swoiey Folgi że by mu piwa mniey wyszło, iest MSCi Panie. PasPam 168v.
  • – Przyiechawszy poszedłęm do gospody dał mi Gospodarz koszulę Suchą uczyniono ciepło w izbie rozpaliwszy wpuł izby wprzykopie tak iako wkorytku nałoząno wąglami bo tam taki zwyczay. PasPam 67.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bydlęcy gospodarz:
  • gospodarz biesiadny:
    • Gospodarz biesiádny/ co sprawuie bánkiet/ vcztę gościom. vide Biesiádnik. Kn 205.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • W tym się polu dobrze rodzi/ Po ktorym Gospodarz chodzi. RysProv XVII, 8.
  • Do Białeygłowy grzeczney nie trzebá gospodarzá furyatá, Melánkolika/ chłopá marnego. ŻabPol B3v.