Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*CZATA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SWil, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI (?), Kn (?), T (?), L (?), SW (?)


Najwcześniejsze poświadczenie: 1623
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
D.   czaty
B.   czatę
liczba mnoga
M.   czaty
D.   czat
B.   czaty
N.   czatami
Ms.   czatach
Etymologia
węg. csata 'bitwa, tłum'
Znaczenia
1. »patrolowanie terenu, zwiady«
  • – Tymczasem bitni Elearowie ustawicznemi czatami męstwa swoje oświadczając, codzień prawie języki nieprzyjacielskie [...] przywodzili. DembPrzew 29.
  • – Przy Krakowie po różnych miejscach ludzi luźnych zwykło się bawić niemało, którzy sposobne miejsca mając, w nocy na czaty wypadają i rozboje czynią. AktaKrak II/1 219.
  • – Ani proznowali Kozacy: y co nocne odprawuią czaty Dzis mu [Wezerowi] pozagwazdzali, wielką część Armaty. PotWoj 189.
  • – Ostrozniey potym Swoie odprawuią czaty Maiąc z sobą Dragony, y lekkie Armaty. PotWoj 50.
  • – Kon drogę do Domu pamietał bo często tamtędy chodzili iak to zwyczaynie na Czatę nie Gosciencem ale Manowcami iezdzą. PasPam 177.
  • – Prowadzono zczat wszelakich Prowiantow wielką obfitość bydeł dosyć owiec. PasPam 54v.
  • – Nietrudno było o płotno bo ich wozili z Czat podostatkiem. PasPam 57.
2. »odział wojska wysłany na zwiady, podjazd«
  • – Zrozumiawszy iż już Elearowie chłopislausów znieśli, tak gęste czaty w puste wsie okoliczne puścili, iż rzadka chałupa [...] była, do którejby [...] nie szturmowali [żołnierze cesarscy]. DembPrzew 70-71.
  • – Na coscie poszarpali naszę czatę y kilku Towarzyszow obcieli? PasPam 155v.
  • – Prosili bardzo że by nieiezdzić Bo się bali że by ich Brandoborskie czaty nieinfestowały. PasPam 64.
3. »posterunek«
  • – Czeladz nąm na Czatach porywano, y zdobycz odbierano. PasPam 61v.