Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*CZATA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SWil, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI (?), Kn (?), T (?), L (?), SW (?)


Najwcześniejsze poświadczenie: 1623
Formy gramatyczne
lp D. czaty  
B. czatę  
lm M. czaty  
D. czat  
B. czaty  
N. czatami  
Ms. czatach  
Etymologia
węg. csata 'bitwa, tłum'
Znaczenia
1. »patrolowanie terenu, zwiady«
  • – Tymczasem bitni Elearowie ustawicznemi czatami męstwa swoje oświadczając, codzień prawie języki nieprzyjacielskie [...] przywodzili. DembPrzew 29.
  • – Przy Krakowie po różnych miejscach ludzi luźnych zwykło się bawić niemało, którzy sposobne miejsca mając, w nocy na czaty wypadają i rozboje czynią. AktaKrak II/1 219.
  • – Ani proznowali Kozacy: y co nocne odprawuią czaty Dzis mu [Wezerowi] pozagwazdzali, wielką część Armaty. PotWoj 189.
  • – Ostrozniey potym Swoie odprawuią czaty Maiąc z sobą Dragony, y lekkie Armaty. PotWoj 50.
  • – Kon drogę do Domu pamietał bo często tamtędy chodzili iak to zwyczaynie na Czatę nie Gosciencem ale Manowcami iezdzą. PasPam 177.
  • – Prowadzono zczat wszelakich Prowiantow wielką obfitość bydeł dosyć owiec. PasPam 54v.
  • – Nietrudno było o płotno bo ich wozili z Czat podostatkiem. PasPam 57.
2. »odział wojska wysłany na zwiady, podjazd«
  • – Zrozumiawszy iż już Elearowie chłopislausów znieśli, tak gęste czaty w puste wsie okoliczne puścili, iż rzadka chałupa [...] była, do którejby [...] nie szturmowali [żołnierze cesarscy]. DembPrzew 70-71.
  • – Na coscie poszarpali naszę czatę y kilku Towarzyszow obcieli? PasPam 155v.
  • – Prosili bardzo że by nieiezdzić Bo się bali że by ich Brandoborskie czaty nieinfestowały. PasPam 64.
3. »posterunek«
  • – Czeladz nąm na Czatach porywano, y zdobycz odbierano. PasPam 61v.