Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

MARSZAŁEK

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SWil, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?), Kn (?), T (?), L (?), SW (?)

Formy gramatyczne
lp M. marszałek  
D. marszałka  
C. marszałkowi  
B. marszałka  
N. marszałkiem  
W. marszałku  
lm D. marszałków  
C. marszałkom  
Etymologia
czes. maršalek, z niem. marahsalc = koniuszy
Znaczenia
»pierwszy minister - mistrz ceremonii, przewodniczący senatu, zarządca dworu; przewodniczący obrad sejmowych; przewodniczący sejmików szlacheckich i prowadzący pospolite ruszenie; dowódca konfederacji wybierany spośród szlachty«
  • – Starosta Bratyanski Działynski uięty pollicitationibus [obietnicami] Lubomierskiego Ierzego Marszałka y Hetmana przysłał Ordynans swoiey Chorągwi. PasPam 101.
  • – Stanął tedy Marszłkięm Swiderski człowiek prosty y szczery. PasPam 115v.
  • – Niemogło to bydz że by Marszałek był z inszey dywizyiey per rationem [z przyczyny] że tam Woyska dwie częsci większe Conclusum [postanowiono] tedy że z naszego Woyska Substitut a z hetmanskich Marszałek. PasPam 115v.
  • – Wielmozny MSCi Panie Marszałku Woysk Wielkiego X. Litewskiego. PasPam 171.
  • – Zostaię W MM Pana Zyczliwy Brat y Sługa Powolny Kazimirz Chwali Bog Zeronski [Żeromski] Marszałek Woysk IKM W.X.L. PasPam 171.
  • – Poszło Woysko do związku obrawszy sobie Marszałkięm Ostrzyckiego. PasPam 191v.
  • – A z Boratyncem [Boratynim] Co się stało na Seymie? przestał że bic szelągow? dotąd ich biie. Aby Dwor miał czym zyć [...] Sędziow na Pana Marszałka przekupowac. PasPam 194v.
  • – A skoro iuz na gorę Poselska izba puydzie [...] tostarac sie o znaiomosc u którego z Marszałkow. PasPam 201-201v.
  • – Takci posiedziawszy z puł godziny Limitował Sessyią Marszałek. PasPam 244v.
  • – Jan Chryzostom z Gosławić Pasek komornik Zięmski Rawski Marzałek [!] Koła Rycerskiego. PasPam .
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • marszałek wielki koronny || marszłek koronny:
  • »pierwszy dostojnik w Koronie«
    • – Złozony Seym [...] aby Sądzic Ierzego Lubomirskiego Hetmana oraz y Marszałka wielkiego. PasPam 187.
    • – Przysłał ci zas był potym Pan Sobieski Hetman y Marszałek koronny kilka Tatarow. PasPam 241.
    • – Nąm Pan Bog dał Piasta [...] Iana Sobieskiego Hetmana y Marszałka wielkiego koronnego. PasPam 246v.
  • marszałek nadworny:
  • »zastępca marszałka wielkiego«
    • – Goszkowski Towarzysz Marszałka Nadwornego Branickiego Intentował Mi Akcyią do Sądu Woyskowego o zabicie Brata Rodzonego. PasPam 102.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • marszałek biesiadny:
    • Márszáłek weselny/ biesiádny. Symposiarchus [...] Architriclinus. Thaliarchus [...] vide Biesiádnik 2. Kn 390.
    • Márszáłek weselny/ biesiadny. Praesectus counij, architriclinus. SzyrDict 165.
  • marszałek nadworny: