Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

JAKO I

zaim. przysł.
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1610
Formy gramatyczne
  jako
Znaczenia
»w jaki sposób; w jakim stopniu«
  • – Ieśli bowiem Pan wszystkich/ iákoż sługá? Ieśli właycá wszystkiego świátá/ iákoż sługá? Ieśli wszystkiego świátá sprawcá/ iákoż sługá? SmotLam 90.
  • – O jakożeś ty dobrze posłał sobie, Zacny marszałku! żeś larwę nikczemną Zjąwszy, najwyższej nawykł roztropności: Znać się samego, znać i świat obłudny, A zatym wiedzieć jako żyć na świecie. MorszZWierszeWir I 466.
  • – Gdybyś takie rodziła, Sarmacyja, syny, Nie przyszłoby nam do tej, co dzisia, ruiny. O, jakoż ich niewiele ma Rzeczpospolita! PotSielKuk I 121.
  • – Oto ná tym łożku legam, czeka mię drugie łożko! trunná! trunná! Sprzęćiku, ktory mi Bog dał, iákoż się tu obroćisz? i ćiebie żegnam, krotko ćię iuż widźieć będę. MłodzKaz 94.

JAKO II

spój.
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, L, SWil, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?), Kn (?), T (?), SW (?)

Formy gramatyczne
Znaczenia
1. »w porównaniach«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • jako tylko:
Związki frazeologiczne

  • chłop jako dąb:
  • »silny, wysoki mężczyzna«
    • – Padł wznak srogi chłop iako dąb. PasPam 229.
2. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Najprawdziwszy kapłanie boży, bo jakoż cię Tak nie zwać, kiedy cię już pieczono na roszcie. PotFrasz1Kuk II 166.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • leżeć jako bydlę zarznięte:
    • Lezał iako bydlę iakie zarznięte wswoiey krwi. PasPam 244v.
Związki frazeologiczne

  • być jako bydlę prowadzonym:
    • – Wpadł [Samson] w ręce Philistinow/ od ktorych był iáko bydlę nieiákie prowádzony. BirkNiedz 190.
  • kogoś jako bydlęta na ofiarę rzezać:
    • – Ná co temu Báálowi ofiáruiecie corki y syny wásze/ iáko bydlętá iákie ná ofiárę rzeżąc tyráńsko bárzo. StarKaz II, 359.
  • kim jak(o) bydlęciem pracować:
    • – Aby vmiał [oficer] sobie poruconym rozkáżywáć, y Zołnierze[m], nie iáko bydlęciem prácowáć. FredPiech D2v.
    • – Mało na tym, że chłopem iak bydlęciem prácuiemy; ale co większa y nie chrześciańska, że często za psa, albo szkápę chłopa poddánego przedáiemy. LeszczStGłos 100.
  • w ziemię jako bydlęta nieme patrzeć:
    • – A Chrystus im [bałwochwalcom i mahometanom] Pan powiada: Widzę & vos de hoc mundo estis, w ziemię tylko iáko bydlętá nieme pátrzycie. StarKaz II, 72.
  • dźwigać jako bydlę:
    • – Insi záś cále Instrumentow nie używáiąc, dźwigáią iáko bydlętá. Czegom się z słusznym politowániem często nápátrzył, z właszczá przy dozorcách niebácznych. SolArch 1.
  • jako bydlę:
  • »po zwierzęcemu, tak jak zwierzę, w odróżnieniu od tego, co właściwe człowiekowi.«
    • – Béstyálskié/ vide Po béstyálsku/ et Iáko bydlę. Kn 21.
    • Iako bydlę/ iáko béstya/ po béstyálsku. Pecorum modo [...] More ferae [....] In pecorum modum [...] More bestiarum [...] v. Po béstyálsku.. Kn 232.
  • chłop jako drąg:
  • »duży, wysoki mężczyzna«
    • Chłop iako drąg ein grober Kerl. KellGram 225.
  • jako dudy chłop:
  • »mężczyzna nieenergiczny, oklapły, rozleniwiony, niedołęga«
    • Iáko dudy chłop/ v. Powolny et Ciástoch. Kn 230.

JAKO III

part.
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Formy gramatyczne
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji