Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AKCES

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, L (XVII), SWil, SW

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T, SJP

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   akces
D.   akcesu
B. uż. nżyw.   akces
N.   akcesem
liczba mnoga
M. uż. nosob.   akcesy
N.   akcesami
Etymologia
łac. akces
Znaczenia
1. »dostęp do kogo, czego«
  • – Ta okazyia [...] reputacyiey szkodzić nigdy nie będzie. Ale y owszem do wszelakich IokMści y Rzpty [łask] znaczny przyniesie akces. PasPam 142.
  • – [Złodzieje] dali mu [Leśkowi Romaniakowi] [...] pierścień srebrny złocisty, ktory kazał dać Odrechowskiemu, żeby mu przeprawił u Jego Mci pana starosty wolny access y mieszkanie w Kressie. AktaMusz 48.
  • – Z gornych pokoi na salą akces być powinien. BystrzInfArch D2.
  • – Same tylko białegłowy y to w nocy, w skrytości, iey [Bogini Bonie] czyniły ofiary, płci Męskiey tam akcessu broniąc. ChmielAteny II 83.
2. »przystąpienie, dołączenie się do czego«
  • A gdy tym accessem roznych Wojewodztw i Ziem poczęła Owa Konfederacya Srzedzka [...] nie pomału adolescere, ziechali się Wielkopolanie w niemałey Liczbie do Warszawy. OtwFDzieje 115.
3. »pomyślne wydarzenie, sukces«
  • – Jegoż [Boga] majestatu świętego proszę, aby On sam [...] nie tylko temi, ale i sowicie większemi na sławę dobrą, ku dobremu rzeczypospolitej [...] W. K. M. akcessami długo fortunnie w spólnem zdrowiu W. K. M. P. m. Mił: chować i pomnażać raczył. ChodKor 149.
4. »opłata za wstęp«
  • – Tam [na bankiecie studenckim] powinien Access im dać [nowicjusz], to iest według którego conditiey, kilka Talerów. GollPam 13.
5. »o chorobie: wzmożenie się, atak«
  • – Ciż sami [medycy] przepowiadaią ktorego dnia [...] większe y niebespiecznieysze maią przyść akcessy, y przeciwko nich zawczasu medykamenta applikuią. DuńKal P1.