Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

URZĄD

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L, SWil, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?), SW (?)

Formy gramatyczne
lp M. urząd  
D. urzędu  
C. urzędowi  
B. urząd  
lm D. urzędów  
B. urzędy  
Znaczenia
1. »funkcja państwowa,kościelna, wojskowa; stanowisko, godność«
  • Urząd Kn 1199-1200.
  • – Chciałęm bydz w zwiąsku bo mi tam iakis urząd kanclerski iuz byli naznaczyli. PasPam 120.
  • – Iezeli zas ztey racyiey że to WMMPanowie, Funkcyią kancellariatus [pisarza związkowego] chcecie namnie włozyć w tym ia gotow parere [być posłusznym] woli WMMPanow y słuzyć pro posse meo cum Conditione [według możliwości moich pod warunkiem] że bym nieprzysięgał bo mię ani tęn ani zadęn Urząd [...] do tego Nieprzywiedzie. PasPam 122.
  • – Iest w respekcie u WMMPana Urzędu mego Hetmanskiego prerogatywa. PasPam 172.
  • – Dawano mi Urzędy. A iam widział zemi było chleba potrzeba. PasPam 179.
  • – Stanął tedy Dekret Infamia Exelium [wygnanie], y Prywatio [odjęcie] Urzędow. PasPam 191v.
  • – Xiązę Io MSC z Prazmowa Funkcyiey urzędowi Swemu nalezytey nieczyni dosyć. PasPam 232.
  • – Czynił ci Arcybiskup te Ceremonie co do iego Urzędu nalezały. PasPam 233v.
  • Urząd [...]. T III 2437.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • urząd apostolski (sz. zm.):
    • – Przez ktorego wzięliśmy łáskę y urząd Apostolski. BG Rz 1, 5.
    • Apostolski urząd [...] Apostelampt. DasHünDict .
    • – [...] był w sukcessyiey urzędu apostolskiego posádzony tu ná Káthedrze Stánisłáwá świętego/ gdzie ták wiele ludzi zacnych y świątobliwych siedziáło. StarKaz II, 625.
  • urząd babiński:
Związki frazeologiczne

  • być na [urzędzie]:
    • – Pukarzowski Towarzysz natenczas Starosty krasn[o]stawskiego, ktory tego Urzędu co mnie częstowano nasiebie affektował iakoz y był na nim. PasPam 122v.
  • być bez urzędu:
    • – To we mnie umartwili [...] powiedaiąc że to accessus [pierwszy krok] do wyszszych Honorow [...] Alterum [po wtóre] ze dla samego Głosu na Seymiku ze by się go prędzey doczekać, nizeli ci co bez Urzędu są. PasPam 219v.
Przenośnie
  • A ta Panna co tez ma w Niebie za urzędy Czy tąm u Astrophilow zgodne zdania wszędy Ze gdzie się Instancyią swą Interponuie wszędzie grozny[ch] Planetow Srogość Mityguie.PasPam 272
3. zbior. »urzędnicy«
  • – Ich Oris Confessionem [ustne zeznanie] zpieczęcią Mieyscką y Attestacyiami Burmistrzow y całego urzędu Wziąłem. PasPam 158.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • urząd biskupi:
    • – Odszedł ten ktory vrząd pracowity káznodzieyski przez lat 50. y więcey odprawuiąc/ trzymał ná sobie wielki y pierwszy ciężar vrzędu Biskupiego. BirkSkar 28.
    • – Lecz Stolicá Apostolska/ wdostoięnstwie się swym y władzy sobie od sámego Bogá daney poczuwáiąc/ y o ták wielkie znieważenie władzy vrzędu Biskupiego zdeymuiąc/ rozumu Plebanow y Mistrzow onych Páryskich/ iáko sie nizey wresponsie ná drugi discurs powie/ náuczyłá/ y koniec wszystkiemu vczyniłá. SzemGrat 4.
    • – Papież [...] widząc iáki pożytek z wielości Akademiy/ y z rozmaitości szkoł/ zwiádomością stolice Apostolskiey/ y Biskupiego vrzędu stworzonych/ záwdy w Kościele Bożym bywał/ y iest. SzemGrat 70.
    • – Czego doznał on pobożny Biskup/ ktorego gdy przy stole Cesárskim siedzącego Cesarz upominał/ áby Urząd swoy Biskupi wiernie y sczerze jáko prawdziwemu Biskupowi y Pásterzowi Owieczek Krystusowych należy/ bez respektu y względu ná Osoby wykonywał: [...]. GdacPrzyd 12.