Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AUTOR

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: AUTOR, AUKTOR, AWTOR
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVII, XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. autor   || auktor  
D. autora  
C. autorowi  
B. autora  
N. autorem   || auktorem  
Ms. autorze  
W. autorze  
lm M. auktorowie   || autorowie  
D. autorów   || auktorów   || awtorów  
C. autorom  
B. uż. nosob. autory  
uż. osob. autorów  
N. autorami  
Ms. autorach  
Etymologia
łac. auctor
śr. łac. author
Znaczenia
1. »twórca utworu literackiego, naukowego lub innego tekstu; pisarz«
  • – Pisarz ktory sam z-siebie co pisze / składa. Scriptor [...]. Scriptor artium. [...] Scriptor librarius. [...] Lusor [...]. Auctor carminis. [...] Auctor operis seu orationis. [...] v. Autor. Kn 701.
  • – Znać że Ciceronowe pisma/ także Iulij Caesaris y inszych ktorychkolwiek starych Authorow w ktorych wyborną Łacinę widziemy/ mędroszkowie tych świeższych ledwie nie naszych wiekow przerobili. DembWyw 17.
  • – Pozostały się iednak niektore pisma/ ktore miały bydź do druku podane za szczesliwego życia I. O. X. niebosczyka Osobie Iego X. Mści przez pewne Authory przypisane/ y ofiarowane Miedzy ktoremi/ y mnie sie DAPHNIS dostała/ w Bobkowe drzewo z Panny przemieniona. TwarSDaf 40.
  • – Drugi raz iuż Lacińskiego Authora na Polski ięzyk przekładać się ważę. OvOtwWPrzem I.
  • – Tylko tamte Pisma w Kanonie położone są, ktorych Authorowie nie są ludzie, ale iako Prorocy z Boskiego natchnienia pisali. KorRoz 7.
  • – Pięknie temi wierszami w Boterze Polskim, niepewnosc ludzkiego zywota author wyraza. VorLetSkarb 230.
  • – A teraz prosim, lub przed Twoje oczy Prosty Autor proste wiersze toczy. BorzNaw 34.
  • Auktor o śnie przed drugiemi powiada. BorzNaw 53.
  • – Rozne Historye z roznych wiarygodnych autorow wybrane. SzołHist k. tyt..
  • – Rozdział Pierwszy Intencyą Authora wyrazaiący. JabłSkrup 3.
  • – Chcieć się nasycać dobrami doczesnemi, pokazywać się niedbać o nie, iest to contrarietas, podobna authorowi hypokrycie, ktory wydał xięgę przeciwko prozney chwale, sam iey szukaiąc w tey samey wzgardzie, ktorą zaleca. LeszczStGłos 20.
  • AUTEUR [...] AUTOR terminem nauk mowi się o tych wszystkich ktorzy wydali na świat pisma iakie. DanKolaDyk I, 156.
  • – Mały dykcyonarz polski y francuski [...] Z Przydaniem zebrania osobliwego Krolestw, Prowincyi, Miast pryncypalnych [...] wyciągnionych z Wielu dobrych Auktorow. KulUszDyk 1 nlb..
2. »inspirator, inicjator; stwórca«
  • – Ci Bojarowie, ktorzy autorami byli konspiracyi [...] wpadli wprzód w bramę zamkową. NiemPam 70.
  • – W kotły do koła uderzono; zgromadziwszy się, inquirowali authora nocnych rozruchow. VorLetSkarb 244.
  • Autorem nieszczęścia tego, znalazł się Bohdan Chmielnicki, który ligę wziąwszy z Tatary, znosi na Żółtych wodach syna hetmana Koronnego Potockiego z 1200 ludzi. WierzbKon 76.
  • – Iego [kuchmistrza] iest powinność z rozumieć intencyą Pana swego, albo Autora, sprawcę Bankietu. CzerComp 7.
  • – Duchowny moy Oycze, y Authorze drogi Wszelkich dobr, chcesz wędrować na zakonne progi. DamKuligKról 152.
  • – Na p[re]zent dobywa, y wysoko na skroniach osadza Pierwszy takowego więczenia [perłami] auktor [...] Antoniusz. MikSil 70.
  • AUTEUR [...] Auctor [...] AUTOR osobliwie mowi się o tych, ktorzy są wynaleźcami czego. DanKolaDyk I, 156.
  • – Tylkoć to sam Messyasz, iest Autorem cudu, Pięcią Chleby nakarmić, pięć tysięcy ludu. DrużZbiór 33.
  • – HYPPOTAMUS albo Kon Morski [...] Ten to Zwierz iest Autorem y Inwentorem krwie puszczania. ChmielAteny I 527.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • autor natury:
    • Author natury/ y natura sama serce w poyśrzodku ciała ludzkiego y bydlęcego/ z ktoregoby się żywot y czerstwość na wszytko ciało rozchodziła/ zasadziła. PruszczKlejn 35.
  • autor pokoju:
  • »Bóg«
    • – Pokoiu wam życzę/ ktorego mieć nie będziecie/ aż Bog autor pokoiu zetrze Szatana pod nogami waszymi. BirkRus 19.
3. prawn.  »powód, ten, kto wnioskuje do sądu o przeprowadzenie procesu«
  • Autor, powodna strona. Gerichtsw. der Kläger. droit: le demandeur. T III 14.
Użycia metajęzykowe
  • - [Substantiva nomina] [...] Aurypigment Autor Bakałarz Bannicya. WojnaInst 158