Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BIELEĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
bieleć  
lp 1. os. bieleję  
3. os. bieleje  
lm 3. os. bieleją  
Znaczenia
1. »stawać się białym«
  • – Ma być zbieráne [jabłko zamorskie] gdy poczyna zwiérzchu bieleć/ ábo żołcieć. SyrZiel 1512.
  • – Wapno y mármor nie rychło od ogniá bieleią. SykstCiepl 81.
  • – Ale iesliby ją [bliznę] obaczył Kápłan/ ze w niey włos nie bieleje [...] tedy zámknie Kápłan tákowego [chorego] przez siedm dni. BG Kpł 13, 21.
  • Bieleię/ Incipio albicare [...] Inalbesco [...] v. Mienię fárbę. Kn 28.
  • Bielieye Albesco. SłowPolŁac 2.
  • Bieleję ich werde weisz. DobrGram 223.
  • – Piasek ktory dopiero bieleie Z krwie czerwienieie. KochProżnLir 66.
  • – Gdy na szynę rospaloną złoto, srebroli, ich [alchemików] sposobem robione włozysz, kurzyć się pocznie, á bieleć szyna. SekrWyj 2.
  • – Czemu mięso warzone bielsze niż surowe? Gdy co wre, dostawa się iáko owoc ná drzewie, w ktorym co słońce spráwuie, to ogień wrzeczach wráiących. Więc wszytkie rzeczy dostawáiąc się do białości przystępuią, że mięso tedy dla teyże przyczyny gdy wre bieleie. TylkRoz 238.
  • – Znaki kiedy się ząbki máią dzieciom puszczáć: Naprzod gdy dziecię pálce álbo co innego ustáwicznie do ust kłádzie y zuie [...] gdy się dziecię rospala, tákże gdy dziąsła bieleią. PromMed 27.
2. »być, wydawać się białym, być postrzeganym jako biały«
  • – Lilia nád śnieg y mleko bieleie. GawarDzien 23.
  • – SARDYNYX Kámień iest spacyes Onyxow, figurę y Kolor Ludzkiego máiący pázorá tak názwany, bo się rumienieie, iák sardyus, bieleie iáko Onyx, ni by tedy composite sie mowi Sardonyx. ChmielAteny I 560.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bieleć jako alabaster:
    • – Które [liście kaptura] niźli sie rozwinie statecznie/ łsnąc sie bieleie/ iako Alábáster. SyrZiel 1455.
Użycia metajęzykowe
  • - [De Verbo] Inchoativa sunt: bieleię, blednieię, botwieię, cieńszeię, czernieię, czerstwieię. WojnaInst 69