Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ALBA II

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: ALBA, *HALBA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (halba), SWil (halba), SW (halba), SJP (halba)

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L

Formy gramatyczne
lp M. alba  
B. albę   || halbę  
Ms. albie  
Etymologia
niem. Halbe
Znaczenia
»miara objętości płynów i ciał sypkich, pół kwarty; naczynie o takiej objętości«
  • – Powinien też będzie każdy sąsiad [...] czystej manny halbę [...] i stoff jagodow rożnych panu oddać. KonDOliwKutrz 74.
  • – Dają przytym bartnicy przy każdym pokowie rączkę miodu i halbę, a to względem tego, iż zamek pobory, jeśliby z borow następowały, zastępować powinien według kontraktu. OpisKról 253.
  • – [...] pod bytnosc Panską w Zamku straz odbywaiąc kazdy na dzień albę grochu albę mąki dwać stofy Piwa y na 3 dni bochenek chleba w Zamku odbierac powinni [...] InwChełmPolPom VII 56.
  • – 1 Konewka większa nisz alba, węwnątrsz złocista. SzumInw 45.
  • – 1 garnek o 3 kwatery, 2 garky o albię [!]. SzumInw 50.
  • – 2 flaszky okrogłe,w koszda wieci nisz alba się wleie. SzumInw 69.

ALBA I

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVI, XVII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. alba  
D. alby  
B. albę  
N. albą  
Ms. albie  
lm M. alby  
D. alb  
Etymologia
łac. alba
Znaczenia
»długa biała szata liturgiczna«
  • Albá kápłánska/ Vestis reliqiosa lintea [...]. Poderis [...]. Kn 5.
  • Alb 3. - Xięga graduał 1. KsPtaszUl I, 565.
  • – Chciał Pan Bog [...] żeby kápłan nie miał szaty ná sobie iedwabney/ ktorą my Albą zowiemy/ ále tylko lnianą od wierzchu głowy aż do ziemie. StarKaz II, 341.
  • – Kápłani/ gdy chwałę Bożą w Kościele odpráwuią/ záwsze Komży/ ábo Alby z białego płotna urobioney záżywáią. StarKaz II,493.
  • – Wierny zásię Kátholik á dopieroż Xięża? Ták biały być powinien że y snieg zwycięża, Z tąd wam Alby przystoią ná mieysce Effodu To zle, łábęciem z wierzchu, Krukiem być ze spodu. Dopieroż kráść, áni kryć, nie należy zgołá, Kogo Bog do ták świętey, służby swey powoła. PotPocz 148.
  • – Do Xiędzá Herbu Łábędz. Sam w Albie, Łábęć w Herbie, zacnego Kápłáná, Skoro zdiął Albę z siebie? áż czárna sutánná. PotPocz 174.
  • – Stroy iego [arcykapłana żydowskiego] był [...] ná spodzie száta alba lniána długa aż do ziemi; na wierzchu száta hyácyntowá z rękáwami aż do kostek. ChmielAteny I II, 550.
  • Alba kapłańska. Chor-Hemd. aube; robe de lin que le Prêtre met lorsqu'il doit dire la Messe. T III 4.
ALBA II p. ALBA