Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

TROPIK

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L


Najwcześniejsze poświadczenie: 1609
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   tropik
D.   tropiku
C.   tropikowi
B. uż. nżyw.   tropik
N.   tropikiem
liczba mnoga
M. uż. nosob.   tropiki
N.   tropikami
Etymologia
łac. tropicus, z gr. tropikos
Znaczenia
 astr.  »nazwa koła przeprowadzonego myślą na niebie lub na powierzchni ziemi równoległego do równika i oddalonego od niego o ok. 23,5 stopnia; są dwa tropiki: tropik Raka na półkuli północnej i tropik Koziorożca na półkuli południowej; zwrotnik.«
  • Tropiki záś názywamy dwá Circuły/ tákże myślą postáwione ná niebie/ ktoremi się grániczy bieg własny słoneczny: á názywáią ie Tropici; bo gdy słońce przyidźie do nich/ wráca się záś názad/ dáley niepostępuiąc. BotŁęczRel I 265.
  • – Ta Wyspá iest ná Wschod Kaffaryi, y Zanguebaru pod Tropikiem Kaprykornu, częścią in żoná torrida, częścią w srednim powietrzu położoná, między 11. y 26. grádusem szerokośći Południowey, y między 72. y 81. długosci [...]. ŁubŚwiat 633.
  • – W kraiu podsłonecznym między Ekwatorem y kresami słońca abo tropikami, sfera iest ukośna, dni nocom nie rowne, oprocz podczas onych porownania to iest dnia 21 Marca y 23 Września, słońce dwa razy w roku stawa pod głowami, a raz tylko pod samym kresem swoim [...]. WyrwGeog 70.
  • – Są te mieysca, ktore z iedney strony zamykaią się Cyrkułem odwrotnym, czyli Tropikiem; a z drugiey Cyrkułem Biegunowym: a to tak ku Połnocy idąc od Aequatora, iako ku Południowi od tegoż zniżaiąc się Aequatora. SzybAtlas 16.
  • – [...] y tak zobaczysz na globie ziemnym dwa Pole perpendykularnie leżące nad Polami świata: iako też, Cyrkuły Polarne, dwa Tropiki, y tym podobnie inne. SzybAtlas 260.
  • – Na wszystkich mieyscach położonych między Ekwatorem y Polem pułnocnym długie dni a małe nocy przypadaią zawsze w ten czas, kiedy słońce iest nachylone ku pułnocy, to iest ku Tropikowi Cancri; naykrotsze zaś dni, a długie nocy w ten czas, kiedy słońce nachylone iest ku południowi, czyli Tropikowi Capricorni. ŁadSGramGeo_I 30.
  • – [...] na koniec gdy Ziemia wchodzi w pierwszy gradus Koziorożca, promień słoneczny ze środka słońca do środka Ziemi przechodzi przez tropik Ziemski raka, słońce na ow czas zdaie się przechodzić, przez tenże tropik, y to iest początek lata. SiekKraj 50.
  • – [...] gdy Ziemia iest w początku raka, linia myslą prowadzona od środka słońca przechodzi tropik Ziemski Kozioroźca, a zatym słońce musi się pokazować za tym tropikiem. y to iest początek Zimy [...]. SiekKraj 50.
  • – Rozumieli, że pod Sferą gorącą, pod linią aż do Tropiku ludzie nie mieszkaią dla wielkiego gorąca; resztę zaś świata nazywali umiarkowaną, gdzie ludzie mieszkać mogą. RobJezHist 5.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • tropik Raka:
  • »tropik półkuli północnej; zwrotnik Raka«
    • – Drugą rzeczą nie mniey należystą przechodźi násze niebo onych/ iż słońce v nas świeći (iáko to pokázuią AEquinoctia y Solstitia) przez śiedm dni w roku (á podobno ieszcze y więcey) będąc ku Tropikowi Ráká/ więcey/ á niż ku Tropikowi Capricornu. BotŁęczRel I 268.
  • tropik Koziorożca:
  • »tropik półkuli południowej; zwrotnik Koziorożca«
    • TROPIKI są Cyrkuły mnieysze, ieden Raka, tak nazwany, bo przez ten znak przechodzi; r. s. a drugi Tropik Koziorożca, bo przez znak Koziorożca ciągnie się: obydwa od Equatora oddalaią się na 23 gradusow y 29 minut [...]. SzybAtlas 259.
Użycia metajęzykowe
  • - Reformowány záś Seráficznego Pátryárchy Zakon, náśláduiąc Zimowego solstitium, przez wrodzoną pokorę do ostátniego uniżywszy się tropiku, idźie w wyższe świątobliwośći stopnie, Ibunt de virtute in virtutem, wzmaga się w większą doskonáłośći świátłość, justorum semita quasi lux, crescit in diem perfectum. StaniewKor B