Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PRZEMKNĄĆ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, T, L (bez cyt.), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn

Formy gramatyczne
bezokolicznik
  przemknąć
czas przeszły
lp m 3. os.   przemknął
lm mos 3. os.   przemknęli
nmos 3. os.   przemkły
czas przyszły prosty
lp 1. os.   przemknę
3. os.   przemknie
lm 3. os.   przemkną
tryb rozkazujący
lp 2. os.   przemknij
  przemniej
imiesłów uprzedni
  przemknąwszy
Znaczenia
1. »szybko przebiec, przeprowadzić; czasem szybko i potajemnie«
Rekcja: do czego; przez co || w co

  • – [...] prosto z Pászportem Iego K. M. do Chocimá obroćił/ w kilku set tylko swych konfidentow/żeby co prędzey sádło ziadszy/ przez Pokućie przemknął/ w czym gdy był od I. M. P. Kánclerzá vpomniony/ ná pierwszy list wymawiał się nie ziáchániem się ieszcze woyská swego/ y áż zá drugim surowym listem ledwo do woyská záwroćił. SzembRelWej Av.
  • ~ W czym jeszcze się nie może cale uspokoić, Gdy Liszka Prut przemknąwszy wykradnie się polmi I od pieczy smutnego hetmana uwolni, Którego barziej strata Kozaków zasmuca. PotWoj1924 103.
  • – Pobiegł kursor, przez drogę, piorunem sie błysnął, Wtąż i przez gęste chepty i dzikie badyle Przemknął sie zwykłem traktem nie bawiący wiele Tak prędko w dziurę. KorczWiz 41.
  • – Niech ośledzi ámbit z miedzi, z Dyamentow Párkan, Lecz bez zgody, te zagrody przemknie Krymski Arkan. RudnGłos 147.
  • – o tymże czasie konsul Kotta pospieszywszy się z nayściem Mitrydata, lądem i morzem pobity stracił sześćdziesiąt okrętów, i został oblężonym w Kalcedonii. lecz Lukullus przymusił Mitrydata odstąpić od oblężenia, i samego w własnym otoczył obozie. król, chcąc się ztamtąd do Bizancium przemknąć, za nadeyściem burzy więcey sześciudziesiąt stracił okrętów, z reszty zaś Lukullus trzydzieści okrętów i innych statków natopił wiele: za co mu naznaczono tryumf. do wielkiey onego wspaniałości nie mało blasku dodało sto dziesięć galer ostrożnych. SaintZabłŻegl 305.
Przenośnie
  • Niech przez pamięć twoię przemkną się wszytkie te dobrá prywatne, ktoreć wyswiadczył od tego czásu, iak iesteś ná swiecie, a wyznasz, że iesteś uczniem kochanym Jezusa.CrasZałAChUwagi 26[92]
  • Co mozg suszy Dźień dziśieyszy to niech skruszy: Dość wszech trudow y háłasow/ Do tych poniosł człowiek czásow. Theiu słyszysz? czy tesz ktore Słowá ktobie przemkły wzgorę? Smiey się/ y ieśli występek/ Przez ten widźisz nász postępek.GawDworz 11
a) »przesunąć, przepchnąć w inne miejsce; przedostać się na drugą stronę, np. rzeki«
Rekcja: kogo, co || na co || za co

  • – I uczynił to chętnie królewic: wsiadł na peotę Priulego, syna nieboszczyka księcia weneckiego, która najszumniejsza była, a nas drudzy rozebrali na swoje peoty, i takeśmy kilka razy przez on kurs przemknęli. PacOb 161.
  • – Jeśli się mu [Gustawowi] na Birżach, na Derpcie powiedzie, tedy jego intencya iest jedno wojsko morzem pod Połongę do Żmudzi przemknąć, i tam szańc potężny założyć [...]. RadziwKSprawy 510.
  • – O się nie lękliwego/ smutnego dla żony Zeydźie chłop duży Nessus brodzcá doświádczony/ Ták rzekąc: ia Alcido ná stronę ią tobie Przemknę drugą; ty pławem sam pomyśl o sobie. OvŻebrMet 220[210].
  • – Przypadł na to Władysław, barzo tylko prosi, Niechaj się to przed czasem Turków nie donosi. Którzy za Dniestr przemknąwszy wielkie działa cztery, Strzelali do kozackiej tak długo kwatery, Póki ich także Lermunt z swojej nie namacał, A tak Turczyn tąż drogą, którą wyszedł, wracał, Zabiwszy z kilką ludzi pułkownika Jacka. PotWoj1924 209.
  • – Ieżeli Węgielmusowi ná ktorey stácyi zástąpi Kompás D, przemkniey go ná insze mieysce po linii MS. SolGeom II 103.
  • ~ Przemykam co, v. m. F. przemknę. 1) durchschieben. [...] 1) faire passer par; pousser par. [...] T III 1679.
  • – Pierwszy Kawaler, ktory przeciw niemu wypadł, wyrzucił go z siodła, drugi zwalił go na krzyż Koński tak dobrze, że ręce rozczapirzył, á nogi wypadły mu z strzemion. [...] Trzeci niechciał nawet ruszyć przeciw niemu Kopii, ale przemknąwszy się porwał go za prawą nogę, y zrobiwszy z nim młynka, zrzucił go na piasek. VoltSzymanZadyg 85.
Przenośnie
  • Pokarm onych, proszę, by nie był z potaziów i frykasów, które bez człeka jak pskorz bez kaczkę się przemknie, piankę od krwi, w człeku zostawiwszy, mocną do fatyg.RadziwHDiar 4 186
2. »przecisnąć, wejść w ciasne miejsce«
Rekcja: co || przez co; czym

  • ~ [...] skoro się tá błonká z mięśiskiem nárosłym pokaże/ żelazkiem subtelnym kończástym zákrzywionym ná kształt kruczká/ od sámey źrzenice/ podeymi/ y przekłowszy wyćiągni onę dobrze/ ábo ieslibyś się bał o obráżenie oká/ tedy zárázem z igłą długą nitkę dużą przez tę błonkę przemkni spuśćiwszy precz z onego to kruczká. DorHip II Miij.
  • ~ Jeźli się ten sposobnie nada, powiększyć puchlinę, biiąc w żyłę, otworzyć skorę, a za pomocą igły krzywey przemknąć nitkę woskowaną u gory i dołu puchliny, związać mocno żyłę w tych dwoch mieyscach, potym podnieść puchlinę, ciąwszy między dwoie wiązania: opatrzyć ranę terpentyną, miodem, i gorzałką wespoł zbitą. BucPietAp 127.
a) »przebić«
Rekcja: w co; czym

  • – Apollo [...] z titonem się potykał, y przez garło proscie strzałą z Cięciwy przemknął w ostatnie wnętrzności Gdzie nietykane nity serca są w iednosci. DrobOpow 215.
3. »przymknąć, nie do końca zamknąć«
Rekcja: co; komu

  • – Rzekł: y chutnie Gorgonę w tę stronę powroćił/ W ktorą się był zálękły Perseus obroćił. Zkąd chcącemu wzrok przemknąć/ szyiá okámiáłá/ Wilgotność we źrzenicách iák kámień stwárdźiáłá. OvŻebrMet 112.
4. »spowodować biegunkę«
Rekcja: kogo

  • – Wewnątrz trzebá mu dáć pić rzeczy słodzące/ iáko wodę mocną z miodem/ á trawę źieloną/ ábo śiáno pokropione tąż wodą dáwáć ieść/ á nie co inszego/ áż go przemknie. DorHip II Oiij.
  • – Scżenięćiu zápiecżenie vcżyni wydymánie/ ná ktore trzebá zaraz dáć serwatki sie opić ćiepło/ że go przemknie y rozrzedźi gnoy w nim gęsty/ á potym przemorzyć y karmić niegęsto. OstrorMyśl1618 25.
Podhasła

*PRZEMKNIONY

im. przym. bier.
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON

Formy gramatyczne
lp M. n   przemknione
lm M. nmos   przemknione
Najwcześniejsze poświadczenie:
1651-1700
Znaczenia
»przebity; ciasno wciśnięty«
  • – Maią trzy miecze gołe Iabłko wzkroz[!] przemknione Zielenieiące maiąc gdzie pole czerwone iest włoszek DrobOpow 221.
  • – Dwa miesiące do Siebie rogami zwrocone Mieczem Butharynowskim na wylot przemknione. DrobOpow 229.