Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AWANTAŻ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: AWANTAŻ, AWANTADŹ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1661
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   awantaż
D.   awantażu
B. uż. nżyw.   awantaż
N.   awantażem
Ms.   awantażu
liczba mnoga
M. uż. (n)osob.   awantaże
D.   awantażów
B. uż. nosob.   awantaże
uż. osob.   awantadzi
Etymologia
fr. avantage
Znaczenia
1. »zysk, korzyść, pożytek«
  • – Krol Kátholicki proponnie [! zam. proponuje] y prezentuie W. K. M. wszytkie te áwántádzi/ których życzyć sobie możesz/ á co naywiększa bez turbacyey/ y szwánku wiernych Poddánych oboygá Koron. MerkPol 260.
  • – Żeby jednak z tych miało co być traktatów, ja żadnego nie widzę podobieństwa, chyba żebyśmy im wszystek pozwolili awantaż. SobJListy 72.
  • – Co przez lat sześć rzczęście [!] miał [król szwedzki] z wielkim awantażem, sławą i chwałą imienia swego [...], że go nad wszystkich monarchów stymowano i preferowano, jeden dzień wszystko to zgładził [...] jedna lekkomyślna bitwa wszystko to zatłumiła. ZawiszaPam 272-273.
  • – Gtto WX Ltto Życzy Oraz mi Okupić tę będzie z awantażem moim. SapADiar 168.
  • – Potym Alliancyą wielką miedzy Cesarzem Polską y Wenecyą, zawarta, ktorą Z wielkim Chrzescianstwa Awantazem, az do Zakończenia woyny kontynuowano. IntrHist 148-149.
  • – A przecię to czyni Gdańsk z nami, gdy taxy według swego awantażu na zboże y insze mercimonia, a z oczywistą naszą krzywdą, formuie. BystrzPol N4.
2. »pomyślny obrót rzeczy; sukces, zwycięstwo; korzyść, przywilej«
  • – Własnie się im [konfederatom] Zdawało, jakoby Hiszpanowie raczey Ze szkody Wenetow anizeli Z Awantazu ich kontenci byli. IntrHist 123.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • awantaż odebrać (sz. zm.):
    • – [...] P. Zagwoyski [...] forti manu uderzył na pomienioną Partyą, y nieiaki imprezy swoiey odebrał awantaż. GazPol 1735/39, 2 nlb..
    • – Nie tylko Partya malkontentow codziennie się augmentnie, ale też iuż znaczny awantaż odebrali nad Woyskami nowego szacha. MerkHist I, 53.
  • mieć awantaż:
    • Maią tym czasem awantasz [urzędnicy dworscy], że na Paszowstwa rozwożą godnym osobom Przywileie od Cesarza. ChmielAteny II 487.
Odsyłacze