Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ALEGORYJA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T

Formy gramatyczne
lp M. alegoryja  
D. alegoryi  
B. alegoryją  
N. alegoryją  
lm M. alegoryje  
D. alegoryj  
N. alegoryjami  
Etymologia
łac. allegoria, z gr.
Znaczenia
1. »motyw lub zespół motywów w literaturze, w mowie (postać, wydarzenie), który obok znaczenia dosłownego ma znaczenie przenośne (domyślne lub wyjaśnione przez autora)«
  • Allegorie Przez wiarę ktorą Rynald y Sakrypant dał zanas fałszywy[m] namowom ducha od pustelnika posłanego, takze przez rozboie y tarcz Vczarowana starego Atlanta znaczy się w tey wtorey piesni. ArKochOrl 11v.
  • Allegoria Przez boi Rugierow z Erifilą nizli doiechał zamku Alcininego, znac się daie, ze miłosc nie bywa nigdy bez kłopotu. ArKochOrl 63v.
  • – Co się tknie Allegoriy: Rupertus przez te dwie Trąbie/ rozumie dwoie przyszcia Chrystusowe. BirkOboz 66.
  • – Rozumiem, do czego W. Pan celuiesz, bez tych allegoryy mowiąc, trzeba według W. Pana, żeby Krol nie temu dał buławę, ktoremu chce, ale temu, ktoremu ktoby inszy chciał. KonSRoz 6.
  • – Więc idąc daley za moią allegoryą iako każdey struktury doskonałość w tym zawisła, żeby ab extra miała facyatę wspaniałą, a wewnątrz ozdoby y wygody; niechże nasza Rzeczpospolita będzie tak respectabilis ab extra, żeby o niey nikt lekko nie sądził. LeszczStGłos 11.
  • ALLE'GORISTE subst. masc. (Qui se sert d'allégories, qui parle allégories.) Qui loquitur allegories, ou per állegoriam. ÁLEGORYK ktory alegoryami mowi. DanKolaDyk I, 79.
  • ALLE'GORIE [...] Allegoria ALLEGORYA ustawiczna słow zámianá, kiedy słow záżywamy ktore służą do wyrażenia własnego iedney rzeczy, ná wyrażenie nie tey ále inszey rzeczy. DanKolaDyk I, 79.
2. »fikcja, pozory«
  • – Niszczą Polskę naszą zbyteczne emulacyje, którymi i bliscy krewni bliskich krewnych swoich rujnują [...] a dla ciągnienia niepotrzebnie zaczętej wspaniałości alegoryi potem i pracowicie od rodziców nabyte dostatki wyciągają marnie. DobraDuchRzecz 78.
  • – Zawiozłeś WMPan do Białegostoku relacje, jakby miał być w Kownie posłem JWJMPan podskarbi nadworny lit., ac exinde one wykoncypowane do Rasny przywiozłeś [...] Insuper utrzymując alegorią nowe pomnożyłeś kondycje i trudności. MatDiar I, 841.